سلمان فارسی صفحه 44

حتی انال فی الجنان قصرا

مع کل حوراء تحاکی بدرا(124)

پس مسلمانان به هیجان آمدند و هر قبیله ای گفت : ((سلمان از ما خانواده است )) . (125) آری ما این دو روایت را بعید می شماریم و روایت سابق الذکر را صحیح می دانیم چرا که روش و شیوه خلیفه دوم در رفتارش با غیر عرب و روح خصومتی که که نسبت به آنها داشته و منشاء موضعگیریهای منفی و شدید او علیه آنها بوده - و ان شاء الله در فصلی جداگانه به بیان آن می پردازیم - شناخته شده و معلوم است .

علاوه بر این آنچه که در آن دو روایت به عنوان علت و سبب صدور جمله جاودانه ((سلمان منا اهل البیت )) حکایت شده بیش از یک امر عادی و حتی ناچیز نیست و این چنین اموری بی اهمیت نمی تواند اتخاذ چنان موضعی و گفتن آنچنان کلامی توسط رسول الله - صلی الله علیه و آله - را توجیه کند . و شاید مقصود از نقل این روایات و ذکر چنین اموری به عنوان سبب صدور آن سخن معروف ، این بوده که از ارزش و اعتبار این نشان بزرگ که رسول الله - صلی الله علیه و آله - سلمان را بدان مشرف و مفتخر فرموده بکاهند ؛ زیرا بنابراین اول ، بیش از این نبوده است که چون قدرت بدنی سلمان در حفر خندق موجب رقابت گروههای مختلف شده هر دسته ای او را از خود می

شمرد و جمله ((سلمان منا اهل بیت ))ناظر بر همین معنا بوده است . و به این ترتیب ؛ این جمله ارزش ، اهمیت و واقعیت خود را از دست می دهد و نمی تواند اهمیت و اعتنایی را که در سخنان ائمه اهل بیت - علیهما السلام - به این جمله افتخار آفرین ابراز شده بر واقعیت و صدق آن در مورد سلمان تاءکید گردیده توجیه و تعدیل کند .

احتمال وجود چنین غرضی در مورد روایتی که بنابر آن ، سبب صدور عبارت رسول الله - صلی الله علیه و آله - تنازع مردم در انتساب سلمان به خود ، پس از آن که شعر گفت بوده است نیز می رود ؛ زیرا صدور آن عبارت ، از رسول الله - صلی الله علیه و آله - به چنین مناسبتی به این معناست که سلمان به خوبی به زبان عربی سخن گفته است و به همین جهت شایسته اکرام و احترام گردیده نه به لحاظ علم یا دینداریش یا صفات و خصال نکو و شایسته دیگری که داشته است .

اثبات عصمت برای سلمان در سخن یک حنبلی !

محیی الدین ابن العربی حنبلی گفته است :

((جز شخص مطهر به اهل بیت قرین نمی شود ؛ زیرا کسی که به ایشان اضافه می شود مشابه و همانند آنهاست و ایشان جز کسی را که به طهارت و تقدیس او حکم شده به خود نمی افزایند . بر این اساس این که رسول الله - صلی الله علیه و آله - درباره سلمان فرمود است : ((سلمان از ما اهل بیت است ))گواهی

آن حضرت - صلی الله علیه و آله - است به پاکی سلمان و عصمت و مصونیت الهی او ؛ زیرا معنای این کلام این نیست که سلمان از جهت نسب و به طور حقیقی جزو اهل بیت است ؛ زیرا اتصال و انتساب سببی جز از راه خود حاصل نمی شود . بنابراین سلمان جزو اهل بیت است به نحو تنزیلی و به لحاظ تشابه او با اهل بیت در بعض - یا تمام - صفات ایشان ؛ صفاتی که می تواند او را در شمار کسانی که به آنها الهام می شود قرار دهد .