- مقدمه مصحح بر چاپ اول 2
- گفتاری درباره کتاب 4
- اشاره 4
- چرا دره نادره تجدید طبع می شود؟ 5
- چرا دره بدین سبک نوشته شد 8
- دره و متون ادبی پیش از آن 14
- دره و فضلای متأخر 22
- مشخصاتی از نثر دره 24
- پاره ای از مشخصات دستوری کتاب 27
- چگونگی تصحیح 29
- میرزا مهدی خان و زندگانی او 34
- اشاره 34
- آیا کوکب لقب این میرزا مهدی خان است؟ 38
- پایان کار مؤلف دره 43
- سال مرگ وی 44
- آثار و مؤلفات میرزا مهدی خان 45
- فهرست مآخذ تصحیح کتاب 48
- مقدمه 55
- در [1] بیان استیلای افاغنه غلجه [2] «1» باصفهان نزهت «2» بنیاد [3] 56
- در بیان اختلال [1] ممالک ایران بتقدیر مالک الملک [2] مطلق [3] 56
- در بیان فتح ارومیه [5] و تبریز 57
- در بیان تسخیر هرات نزهت قرین و قلع افاغنه ابدالی از آن سرزمین 57
- در بیان توجه موکب نادری کرت ثانی بجانب روم و «قتل عثمان پاشا» 57
- در بیان محاربه با توپال عثمان پاشای سر عسکر و ظهور کسر در لشکر بعد از فتح بتقدیر ایزد بی چون 57
- در بیان انصراف موکب نادری بجانب خراسان بعزم اقتصاص «16» از خصوم شدید الخصام 57
- در بیان نهضت رایات همایون بجانب هرات خلد بنیاد بعزم تأدیب افاغنه ابدالی 57
- در بیان جنگ ابراهیم خان با افاغنه و شکست او از آن طایفه لئیم 57
- در بیان تدرّج «1» حال و ترقی احوال نادر شاه بتقدیر ایزد بی چون 57
- در بیان تسخیر مشهد مقدس 57
- در بیان طغیان محمد خان بلوچ و خاتمه کار آن بدبخت مغرور 57
- در بیان عروسی رضا قلی میرزا به لطف خداوند جل شأنه 57
- در بیان تسخیر اصفهان بعون خداوند سبحان و قدیر 57
- در بیان توجه حضرت شاه طهماسب بجانب ایروان و رجعت اختر اقبالش از آن سیر 57
- در بیان توجه نادری کرت ثالث بجانب روم و قتل عبد الله پاشا 57
- در بیان استیصال اشرف [1] بقهر قادر بی چون 57
- در بیان جلوس خدیو قارن «9» قرین [5] بتأیید مالک الملک ملک آفرین 57
- در بیان جلوس حضرت طهماسب شاه [1] 57
- در تتمیم ذکر ما سبق 57
- [1] در بیان خاتمه کار محمود و جلوس اشرف و قتل خاقان شهید 57
- در بیان نهضت موکب نادری بجانب بغداد خلد نظام 57
- در بیان تسخیر قندهار و قلع افاغنه بتأیید رب العالمین [1] 57
- در بیان تسخیر ممالک سند و تأدیب سرکشان آن سرزمین 58
- در بیان تفویض سلطنت هندوستان بمحمد شاه و انصراف موکب نصرت قرین بجانب ایران زمین. 58
- در بیان تسخیر بخارا و تأدیب سرکشان لباب «15» 58
- در بیان تسخیر هندوستان بتقدیر خالق ظلمت و نور [1] 58
- در بیان تسخیر خوارزم و تدمیر معاندان دون 58
- در بیان توجه عسکر دشمن شکر نادری کرت ثانی بجانب داغستان بعزم تأدیب لکزیه زشت عمل 58
- در بیان قتل عام شاه جهان آباد و تأدیب جهلای دون [1]. 58
- در بیان تعریف و توصیف قلعه کلات 58
- در بیان فتح بلخ و تدمیر «1» سرکشان عنید «2» 58
- در بیان تذهیب قبه علیه خورشید ظهور [2] 58
- در بیان نهضت نصر الله میرزا بجانب خوارزم بامر قهرمان خطه کن فیکون 59
- در بیان قلع قلاع و قراء قراقیطاق بتقدیر قهار ذو العز و البهاء 59
- در بیان فتح مسقط و تأدیب اشرار و خوارج بیدین 59
- در بیان نهضت موکب همایون کرت رابع بجانب روم به قلاوزی بخت سعید 59
- در بیان حال موصل و تسخیر کرکوک و اربیل 59
- در بیان سنوح «1» رضا قلی میرزا و سقوط او از نظر اعتبار والد کامکار [1] 59
- در ذکر آن [3] کلمات وعظ اساس مذیل باقتباس 59
- در بیان جنگ یکن محمد پاشا سر عسکر ثالث و انجام کار او بحکم قضا. 59
- در بیان قتل نادر شاه با اولاد و اعقاب. 59
- طغیان محمد خان بلوچ و خاتمه کار او 60
- در بیان استیلای افغانان باصفهان 60
- جلوس نادر 60
- در بیان سلطنت علی شاه و انجام کار آن جاهل مغرور 60
- جلوس شاه طهماسب 60
- عروسی رضا قلی میرزا 60
- اشاره 60
- تلخیص و تحریر دره نادره به نثر ساده 60
- تسخیر هندوستان 60
- حرکت نادر به هرات بعزم تأدیب افغانان ابدالی 60
- ذکر جلوس ابراهیم خان در تبریز به اغوای مفسدین خناس 60
- فتح بلخ 60
- در بیان اختلال ممالک ایران 60
- جنگ ابراهیم خان با افغانان و شکست او 60
- حرکت نادر به بغداد 60
- استیصال اشرف 60
- تسخیر هرات و ریشه کن کردن افغانان ابدالی 60
- تسخیر قندهار و قلع افغانان 60
- حمله سوم نادر به عثمانیان 60
- توجه شاه طهماسب به ایروان و شکست او 60
- تسخیر اصفهان 60
- تسخیر مشهد مقدس 60
- فتح ارومیه و تبریز 60
- در بیان جلوس شاهرخ میرزا در خراسان بتأیید مالک الملک مطلق 60
- خاتمه [1]: 60
- حرکت نادر بخراسان 60
- ترقی احوال نادر شاه 60
- جنگ توپال عثمان سرعسکر و شکست لشکر بعد از فتح 60
- توجه نادر بار دیگر بممالک عثمانی و قتل عثمان پاشا 60
- خاتمه کار محمود و جلوس اشرف و قتل شاه سلطان حسین 60
- قتل عام شاه جهان آباد 61
- فهرست لغات 62
- تسخیر ممالک سند 62
- توصیف قلعه کلات 62
- تسخیر بخارا 62
- کور کردن نادر رضا قلی میرزا را 62
- حمله نادر به ممالک عثمانی برای چهارمین بار 62
- فهرست ها 62
- قتل نادر شاه و بازماندگان او 62
- فتح مسقط 62
- فهرست 2- امثال و احادیث 62
- توجه نادر بداغستان 62
- تفویض سلطنت هندوستان بمحمد شاه و بازگشت نادر به ایران 62
- جلوس شاهرخ میرزا 62
- فهرست 1- مطالب 62
- حرکت نصر الله میرزا به خوارزم 62
- جنگ یکن محمد پاشا سرعسکر و کشته شدن او 62
- جلوس ابراهیم خان در تبریز 62
- فهرست شماره 5 اعلام. اماکن جغرافیایی. قبایل. کتب «1» 62
- فهرست شماره 4 اشعار فارسی 62
- تذهیب گنبد علی علیه السلام 62
- تعلیقات دره نادره 62
- تسخیر کرکوک و اربیل 62
- قلع قلاع قراقیطاق 62
- فهرست شماره 3 اشعار عربی «1» 62
- سلطنت علیشاه و سرانجام او 62
- تسخیر خوارزم 62
- استدراک 63
و دور مأمور بود، بجمع و تألیف این نسخه پرداخت، و آن را بترتیب حروف تهجی مرتب و هر حرفی را بحرکات ثلاث معرب ساخته هر باب را مبتنی بر چند حرف نمود و بنا بر صلابت الفاظ و صعوبت لغات آن را به سنگلاخ موسوم ...» «1»
مگر اینکه بگوییم شروع بتألیف کتاب در عهد نادر بوده و به سال 1173 پایان یافته است. آنگاه نوشته ریاض الشعراء را هم چنین تفسیر کنیم، که چون علی قلی خان در هند می زیسته و رابطه وی با ایران منقطع شده و از احوال میرزا مهدی خان بی اطلاع مانده او را مرده پنداشته است!
آثار و مؤلفات میرزا مهدی خان
آثار و مؤلفات میرزا مهدی خان
تالیفات میرزا مهدی خان عبارتست از:
1- تاریخ نادر شاه که به (جهانگشای نادری)
معروف و نسخه های خطی و چاپی آن فراوان است، و اخیرا نیز به هزینه انجمن آثار ملی بطبع رسید (نشریه شماره 45 انجمن آثار ملی). مطالب این کتاب تا اندازه ای مفصل تر از دره و نثر آن (جز در بعض سر فصل ها) ساده و روان است و کمتر صناعت های لفظی دارد.
2- درّه نادره. که درباره آن بتفصیل بحث کرده ایم.
3- وقایع روزانه سلطنت نادر شاه. نام این کتاب در صبح گلشن «2» و فهرست کتابخانه مدرسه عالی سپهسالار بنقل از مرحوم تربیت آمده است.
4- سنگلاخ. فرهنگ لغات امیر علی شیر نوایی (لغت ترکی به فارسی) با مقدمه مفصلی در دستور زبان ترکی و (ضوابط و قواعد لغت ترک) که آن را مبانی اللغه نامیده، و تذییلی در لغات عربی و فارسی و کنایاتی که در کتب منظوم و محبوب القلوب میر علی شیر آمده است. این کتاب در سال 1960 به سرمایه اوقاف گیب در لندن بچاپ رسید.
5- منشآت وی، شامل احکام و فرمان ها و عهدنامه ها و مکاتبات دوستانه، که پس از وی جمع آوری شده و ضمن مخزن الانشاء بچاپ رسیده است.
__________________________________________________
(1)- ص 1- 2 نسخه گراوری اوقاف گیب.
(2)- ر ک ص (م) این مقدمه.