- مقدمه مصحح بر چاپ اول 2
- اشاره 4
- گفتاری درباره کتاب 4
- چرا دره نادره تجدید طبع می شود؟ 5
- چرا دره بدین سبک نوشته شد 8
- دره و متون ادبی پیش از آن 14
- دره و فضلای متأخر 22
- مشخصاتی از نثر دره 24
- پاره ای از مشخصات دستوری کتاب 27
- چگونگی تصحیح 29
- میرزا مهدی خان و زندگانی او 34
- اشاره 34
- آیا کوکب لقب این میرزا مهدی خان است؟ 38
- پایان کار مؤلف دره 43
- سال مرگ وی 44
- آثار و مؤلفات میرزا مهدی خان 45
- فهرست مآخذ تصحیح کتاب 48
- مقدمه 55
- در بیان اختلال [1] ممالک ایران بتقدیر مالک الملک [2] مطلق [3] 56
- در [1] بیان استیلای افاغنه غلجه [2] «1» باصفهان نزهت «2» بنیاد [3] 56
- در بیان توجه موکب نادری کرت ثانی بجانب روم و «قتل عثمان پاشا» 57
- در بیان تسخیر هرات نزهت قرین و قلع افاغنه ابدالی از آن سرزمین 57
- در بیان فتح ارومیه [5] و تبریز 57
- در بیان محاربه با توپال عثمان پاشای سر عسکر و ظهور کسر در لشکر بعد از فتح بتقدیر ایزد بی چون 57
- در بیان انصراف موکب نادری بجانب خراسان بعزم اقتصاص «16» از خصوم شدید الخصام 57
- در بیان نهضت موکب نادری بجانب بغداد خلد نظام 57
- [1] در بیان خاتمه کار محمود و جلوس اشرف و قتل خاقان شهید 57
- در بیان تسخیر قندهار و قلع افاغنه بتأیید رب العالمین [1] 57
- در تتمیم ذکر ما سبق 57
- در بیان توجه حضرت شاه طهماسب بجانب ایروان و رجعت اختر اقبالش از آن سیر 57
- در بیان استیصال اشرف [1] بقهر قادر بی چون 57
- در بیان تسخیر اصفهان بعون خداوند سبحان و قدیر 57
- در بیان جلوس خدیو قارن «9» قرین [5] بتأیید مالک الملک ملک آفرین 57
- در بیان طغیان محمد خان بلوچ و خاتمه کار آن بدبخت مغرور 57
- در بیان جلوس حضرت طهماسب شاه [1] 57
- در بیان نهضت رایات همایون بجانب هرات خلد بنیاد بعزم تأدیب افاغنه ابدالی 57
- در بیان جنگ ابراهیم خان با افاغنه و شکست او از آن طایفه لئیم 57
- در بیان تدرّج «1» حال و ترقی احوال نادر شاه بتقدیر ایزد بی چون 57
- در بیان تسخیر مشهد مقدس 57
- در بیان توجه نادری کرت ثالث بجانب روم و قتل عبد الله پاشا 57
- در بیان عروسی رضا قلی میرزا به لطف خداوند جل شأنه 57
- در بیان فتح بلخ و تدمیر «1» سرکشان عنید «2» 58
- در بیان توجه عسکر دشمن شکر نادری کرت ثانی بجانب داغستان بعزم تأدیب لکزیه زشت عمل 58
- در بیان تسخیر خوارزم و تدمیر معاندان دون 58
- در بیان تعریف و توصیف قلعه کلات 58
- در بیان تسخیر ممالک سند و تأدیب سرکشان آن سرزمین 58
- در بیان قتل عام شاه جهان آباد و تأدیب جهلای دون [1]. 58
- در بیان تسخیر هندوستان بتقدیر خالق ظلمت و نور [1] 58
- در بیان تفویض سلطنت هندوستان بمحمد شاه و انصراف موکب نصرت قرین بجانب ایران زمین. 58
- در بیان تسخیر بخارا و تأدیب سرکشان لباب «15» 58
- در بیان تذهیب قبه علیه خورشید ظهور [2] 58
- در بیان حال موصل و تسخیر کرکوک و اربیل 59
- در بیان نهضت موکب همایون کرت رابع بجانب روم به قلاوزی بخت سعید 59
- در بیان قلع قلاع و قراء قراقیطاق بتقدیر قهار ذو العز و البهاء 59
- در بیان جنگ یکن محمد پاشا سر عسکر ثالث و انجام کار او بحکم قضا. 59
- در بیان فتح مسقط و تأدیب اشرار و خوارج بیدین 59
- در بیان قتل نادر شاه با اولاد و اعقاب. 59
- در ذکر آن [3] کلمات وعظ اساس مذیل باقتباس 59
- در بیان سنوح «1» رضا قلی میرزا و سقوط او از نظر اعتبار والد کامکار [1] 59
- در بیان نهضت نصر الله میرزا بجانب خوارزم بامر قهرمان خطه کن فیکون 59
- حرکت نادر به هرات بعزم تأدیب افغانان ابدالی 60
- توجه نادر بار دیگر بممالک عثمانی و قتل عثمان پاشا 60
- اشاره 60
- در بیان اختلال ممالک ایران 60
- طغیان محمد خان بلوچ و خاتمه کار او 60
- در بیان سلطنت علی شاه و انجام کار آن جاهل مغرور 60
- جلوس شاه طهماسب 60
- تسخیر قندهار و قلع افغانان 60
- تلخیص و تحریر دره نادره به نثر ساده 60
- تسخیر هندوستان 60
- عروسی رضا قلی میرزا 60
- در بیان استیلای افغانان باصفهان 60
- جلوس نادر 60
- جنگ ابراهیم خان با افغانان و شکست او 60
- حمله سوم نادر به عثمانیان 60
- در بیان جلوس شاهرخ میرزا در خراسان بتأیید مالک الملک مطلق 60
- خاتمه [1]: 60
- تسخیر هرات و ریشه کن کردن افغانان ابدالی 60
- تسخیر اصفهان 60
- فتح ارومیه و تبریز 60
- ذکر جلوس ابراهیم خان در تبریز به اغوای مفسدین خناس 60
- فتح بلخ 60
- حرکت نادر به بغداد 60
- حرکت نادر بخراسان 60
- تسخیر مشهد مقدس 60
- ترقی احوال نادر شاه 60
- جنگ توپال عثمان سرعسکر و شکست لشکر بعد از فتح 60
- استیصال اشرف 60
- خاتمه کار محمود و جلوس اشرف و قتل شاه سلطان حسین 60
- توجه شاه طهماسب به ایروان و شکست او 60
- قتل عام شاه جهان آباد 61
- کور کردن نادر رضا قلی میرزا را 62
- فهرست ها 62
- توجه نادر بداغستان 62
- تفویض سلطنت هندوستان بمحمد شاه و بازگشت نادر به ایران 62
- تسخیر بخارا 62
- جلوس شاهرخ میرزا 62
- تسخیر کرکوک و اربیل 62
- فهرست شماره 3 اشعار عربی «1» 62
- فهرست 2- امثال و احادیث 62
- جلوس ابراهیم خان در تبریز 62
- تعلیقات دره نادره 62
- قلع قلاع قراقیطاق 62
- سلطنت علیشاه و سرانجام او 62
- فهرست شماره 4 اشعار فارسی 62
- تسخیر خوارزم 62
- قتل نادر شاه و بازماندگان او 62
- فهرست لغات 62
- فهرست شماره 5 اعلام. اماکن جغرافیایی. قبایل. کتب «1» 62
- حمله نادر به ممالک عثمانی برای چهارمین بار 62
- تسخیر ممالک سند 62
- تذهیب گنبد علی علیه السلام 62
- فهرست 1- مطالب 62
- فتح مسقط 62
- حرکت نصر الله میرزا به خوارزم 62
- جنگ یکن محمد پاشا سرعسکر و کشته شدن او 62
- توصیف قلعه کلات 62
- استدراک 63
اگر درّه این چنین مورد توجه فاضلان و معلمان و مترسلان نبود، نمی بایست در طول دویست سال صدها بار استنساخ شود، و چند بار بچاپ برسد. البته در این عصر که روش آموزش و پرورش دیگرگون شده، و علم و ادب مفهوم دقیق تری یافته و شاخص فضیلت تغییر کرده و نثر فارسی از بند لغات مهجور عربی و صناعتهای لفظی رها شده است، پیداست که این کتاب دیگر ارج دیرین را ندارد، و کمتر کسی فرصت خواندن آن را می یابد، چه رسد که در مقام تجزیه و تحلیل و سنجش آن با متون مصنوع دیگر برآیند.
چرا دره نادره تجدید طبع می شود؟
چرا دره نادره تجدید طبع می شود؟
حال شاید بپرسند چرا کتابی چنین مهجور را با هزینه ای گزاف تجدید طبع می کنند؟ و آیا بهتر نبود که هزینه چاپ این کتاب، صرف طبع کتاب دیگری شود؟
باید بگوییم علّت اساسی طبع مجدّد کتاب، همانست که نوشته شد. انجمن آثار ملّی آرامگاهی برای نادر شاه بنا کرد. بمناسبت احداث این بنا، مصمّم شد کتابهایی را که درباره نادر و عصر او نوشته شده است، به طرزی صحیح طبع و یا تجدید طبع کند و از جمله این کتابها درّه نادره بود، ولی بر فرض هم انجمن آثار ملّی به چنین
کاری دست نمی زد، بازهم می بایست از درّه نادره طبعی مصحّح فراهم شود. زیرا این کتاب هر چه هست متنی فارسی است، و طبع های سابق آن رضایت بخش نیست. شاید علّت عمده تنفّر خوانندگان از این کتاب، همان چاپ نامطلوب آنست، که هر چند نسخه های فراوان از آن موجود است، چون کلمات آن مشکول نیست، و سطرها درهم نوشته شده است، و لغات آن غالبا غلط ترجمه شده و اعلام آن نامعلوم مانده است، خواننده از خواندن آن ملول می شود. دیگر اینکه اگر دره از جنبه تاریخی مفید نباشد، هنوز هم اهمیّت ادبی خود را از دست نداده است، و کسانی که در متون ادبی و نثرهای فنی تتبّع دارند، نباید این کتاب را نادیده گیرند. درست است که امروز دیگر «درّه» کتاب درسی نیست و نمی توان دانش آموزان و دانشجویان را بخواندن آن مکلّف