دره نادره: تاریخ عصر نادر شاه صفحه 8

بلی نثر درّه یکنواخت نیست، و نمی توان آن را در فصاحت ردیف متون ادبی قرن ششم بحساب آورد. حتّی نفثه المصدور در مواضعی بر آن رجحان دارد، امّا اگر کسی وصّاف را من جمیع الجهات بر درّه ترجیح دهد بی انصافی کرده است. گذشته از این، در عصر حاضر کتابهایی تألیف می شود و به هزینه سازمانهای دولتی بطبع می رسد که عبارت آنها برابر درّه (با همه اغلاق و یا سستی که دارد) مانند درّه در مقابل گلستان سعدی است. این دو عبارت را از کتابی که چند ماه پیش انتشار یافت و وزارت فرهنگ هزینه طبع آن را پرداخت، نقل می کنیم و قضاوت را بخوانندگان واگذار می سازیم.

فراموش نفرمایید که میرزا مهدی خان درّه را با نثر مصنوع نوشته است و هدف او برابری با وصّاف الحضره و نشان دادن قدرت خود در انشاء است، امّا قصد مؤلّف این کتاب ساده نویسی است و کتاب خود را برای شاگردان مدارس نوشته است:

«اصطکاک جدید موجب اقرار بالاتّفاق و این نتیجه شد که اقتصادیات اساس این جنگ و سایر منازعاتست» «1» «آمارهای جالبی را دانشمندان ذی علاقه تهیه کرده اند که می رساند صاحبان کارخانجات و سازندگان اسلحه تا چه اندازه در تشویق آمادگی برای جنگ از راه تحریک سوء ظن بین المللی کمک کرده اند» «2».

گمان نمی کنم در سراسر درّه نادره بتوان عبارتی را یافت که در ضعف تألیف همپایه این عبارتها باشد.

چرا دره بدین سبک نوشته شد

چرا

دره بدین سبک نوشته شد:

بارها شنیده ام که میرزا مهدی خان نه تنها دنباله سبک معمول در نثر فارسی را نگرفت بلکه کتاب او با هیچیک از کتابهای ادبی که پیش از وی نوشته شده است تناسبی ندارد، و تنی چند از استادان ادب مبالغه را به جایی رسانیده اند که مؤلّف درّه را سفیه و دیوانه می خوانند. مرحوم بهار در سبک شناسی از وی انتقادی مؤدّبانه می کند «3» و فروغی بتعبیری ملیح ویرا گمراه و کج سلیقه خوانده است. شاید تا اندازه ای

__________________________________________________
(1)- روابط ملل و سازمان دول ص 261.
(2)- همان کتاب همان صفحه.
(3)- سبک شناسی چاپ اول ص 311- 313.