- مقدمه 1
- بخش نخست : میلاد مهر 3
- ستاره مَنبِجْ 3
- خاندان 4
- با امیر حلب 6
- در محفل ابن خالویه 7
- آل حمدان 8
- بخش دوم : سردار سیف 8
- سیف الدوله 9
- کارگزار جوان 12
- در سنگر سازندگی 14
- برخورد با قبایل شورشی 15
- نبرد با روم 17
- اسارت 22
- رهایی 30
- فرمانروایی حمص 31
- بخش سوم : شهریار شعر 32
- الهام آسمانی 32
- شعر ابوفراس 35
- در منظر نظر 37
- دیوان شعر 41
- شاعر اهل بیت 42
- شاعر اهل بیت 42
- الف) شافیه 44
- ب) هائیه 54
- رومیات 59
- رومیات 59
- الف) کرامت نفس (لنا الصدر أو القبر) 60
- ب) سوز دل(2) (مصابی جلیل) 62
- ج) شکوه (فلاتنسبن الی الخمول) 66
- د) منبج (القوم قرم حیث حل) 68
- ه) در سوگ مادر (ام الأسیر) 71
- و) روزگار فراخ (فَقُلْ لبنی عمی) 73
- گزیده ها 74
- طوفان بلا 77
- کتابنامه 80
از مادر ، سیف الدوله را مربی بزرگ ، پدری مهربان و مشفق برای او خواند . (1)این مهم در برخی از اشعار ابوفراس آشکار است و او از امیرسیف الدوله با عناوینی چون «آقا» ، «سرور» و «پدر» یاد می کند . (2)
در محفل ابن خالویه
ابن خالویه ، (3) شاعر ، ادیب و نحوی برجسته ایرانی بود که در دربار سیف الدوله حمدانی مقامی رفیع داشت . آوازه اش بسیاری از دانش دوستان را از دور و نزدیک به سوی او جلب کرد . وی ندیم و آموزگار فرزندان سیف الدوله بود .
ابوفراس نیز نزد او باریافت و در محفل وی شاگردی کرد . پس از مدتی دوستی و رفاقت در زندگی استاد و شاگرد چنگ انداخت و آنان را به دو یار همیشگی بدل ساخت . این صمیمیت در رقابت های ادبی ظهور خاصی داشت . (4)
1 . وفیات الاعیان ، ابن خلکان ، ج 2
، ص 62 .
2 . اعیان الشیعه ، ج 4 ، ص 331 .
3 . ابوعبدالله حسین بن احمد بن خالویه در همدان به دنیا آمد . در آغاز جوانی برای تحصیل راهی بغداد شد و نزد برجسته ترین دانشمندان نحو ، ادب ، علوم قرآنی و حدیث آموخت . وی از بغداد به شام و سپس به حلب رفت و در دربار سیف الدوله مقام یافت . مشهورترین شاگردان او ابوبکر خوارزمی ، معانی بن زکریا نهروانی و عبدالمنعم بن غلیون می باشند . ذهبی او را شیخ العربیه نامیده ، وی را دانا به زبان عرب ، حافظ لغت ، آگاه و بصیر در قرائت وثقه در حدیث دانسته است . ابن خالویه بر اثر بیماری در سال 371 قمری در حلب درگذشت .
ر . ک : وفیات الاعیان ، ج 2 ، ص 178; انباء الرواه علی ابناء النحاه ، ابن قفطی ، ج 1 ، ص 326; البدایه والنهایه ، ابن کثیر ، ج 11 ، ص 297; الفهرست ، ابن ندیم ، ص 92; معجم الادباء ، یاقوت حموی ، ج 3 ، ص 1036; دائره المعارف بزرگ اسلامی ، ج 3 ، ص 403 .
4 . البدایه و النهایه ، ج 11 ، ص 297; دائره المعارف بزرگ اسلامی ، ج 6 ، ص 120 .