بزرگ زنان صدر اسلام صفحه 102

در زمان رسول خدا (ص) مبارزه با امتیازات موهوم به صورتهای مختلف انجام می گرفت . در آن زمـان اشـراف سـعـی مـی کـردنـد بـا زنـان هـم طـبـقـه خـود ازدواج کنند. امتیازات طبقاتی ، نژاد، مـال و ثـروت ، مـلاکـهـای بـرتـری بـود و مـعـیـارهـای فـضـیـلت ، تـقـوا و ایـمـان مـطرح نبود. رسـول خـدا (ص) بـرای بـرانـدازی رسوم و عادتهای جاهلی و جایگزینی ضابطه های صحیح بـه جـای آن ، تـلاش وسیعی به کار بست . امام سجاد (ع) به پیروی از سیره اجداد پاک خود این مبارزه را ادامه داد.

روزی امـام سـجـاد (ع) زن مؤ منی راخواستگاری وبا او ازدواج نمود. یکی از دوستان صمیمی امام چون آن زن را نمی شناخت و می ترسید که مطابق معیارهای مرسوم چنین زنی در شاءن امام نباشد از این ازدواج نگران بود آن مرد به پرس وجو از خانواده همسر امام پرداخت و مطلع شد که او از خـانـواده ای در طـایـفـه بـنـی شـیـبـان اسـت و خـانـواده او در آن طـایـفـه از مـقـام وموقعیت بالایی برخوردارند. پس خدمت امام رسید و عرض کرد:

(فدایت شوم ؛ من به خاطر ازدواج شما با این خانم ، پیوسته نگران بودم و با خودم می گفتم : امـام با یک زن ناشناس ازدواج کرده است و مردم نیز چنین می گفتند تا اینکه پس از تحقیق او را شـنـاخـتـم کـه از خـانـواده ای بـلنـد مـرتـبـه در بنی شیبان است .) امام فرمود: (من تو راخوش فکرتر از این می دانستم ، بدان که خداوند، پستی رابه واسطه اسلام برطرف و نقص را به کـمـال و بخیل را به کریم مبدّل ساخته است .پس مسلمان ، پست ولئیم نیست و پستی ولئامت فقط همان پستی جاهلیت است .)

سـیـره پیامبر (ص) در مبارزه با امتیازات جاهلی ، ازدواج با کنیزان عفیف و پاکدامن و زن دادن به بـردگـان مـسلمان و مؤ من بود تا درعمل نشان دهد که برده بودن و کنیز بودن ، سبب پستی مقام نـیـسـت و تـنـهـا آزاد بـودن نـیـز بزرگی و فضیلت محسوب نمی شود؛ بلکه کرامت در ایمان و تـقـواسـت . مـتاءسفانه پس از رسول خدا (ص) دوباره امتیازات جاهلی زنده شد و امام سجاد علیه السـلام بـرای زنده کردن سنّت جدّش و میراندن امتیازات جاهلی باکنیزان ازدواج می نمود. در یک مـورد، وقـتـی امـام بـاکـنـیـزی ازدواج کـرد، عـبـدالملک مروان مطلع شد و با فرستادن نامه ای آن حضرت را سرزنش نموده ، نوشت .

(تـو شـوهر کنیزان شده ای ؛ در حالی که می دانم در بین همردیفان تو در قریش کسانی هستند کـه مـی تـوانـی بـه دامـادی آنـهـا سرافراز شده و فرزندان نجیبی به دست آوری . توبا این ازدواج نـه جـانـب خـود را نگه داشته ای و نه به فرزندانت عنایت کرده ای .) امام سجاد (ع) در جواب نوشت : (نامه تو به دستم رسید. به خاطر ازدواج با کنیزی سرزنشم کرده ای ! خداوند بـه واسـطـه اسـلام پـسـتـی را زایـل نـمـوده و نـقـص را بـه کمال و بخیل را به کریم مبدّل ساخته است ، بر مسلمان ،پستی نیست ! پستی فقط پستی جاهلیت است . رسول خدا (ص) نیز غلامان خود را زن داد و با کنیزان خود ازدواج نمود. اینکه گمان برده ای کـه در قـریش کسانی هستند که به ازدواج با آنها سربلند شوم وفرزندانی نجیب به دست آورم ،بـدان کـه در عـظـمـت ، کـرامـت و بـزرگـواری کـسـی بـالاتـر از رسـول خـدا (ص) نـیـسـت ـ و من وابسته ایشان هستم و کمبودی ندارم ـ این کنیز، ملک من بود که از مـلکیّت من ـ با آزاد شدن ـ خارج شد و او را به خواست خدا وبرای به دست آوردن رضای خدا آزاد کردم ، سپس به سنت پیامبر صلی الله علیه و آله ـ ازدواج ـ او را به سوی خود بازگرداندم و کسی که در دین خدا پاکیزه باشد این کارها به او نقضی نمی رساند.)

همسران امام صادق (ع)

یـکـی از هـمـسـران امام صادق (ع)، فاطمه دختر حسین الاصغر (عموی امام صادق) بود. او مادر اسماعیل ، عبدالله افطح وام فروه بود.

هـمـسـران دیـگـر امـام صـادق کـنـیـزانـی بـودنـد کـه جـز حـمـیـده بـربـریـه (کـه شـرح حال او گذشت) از زندگی آنان اطلاعی در دست نیست .

سعیده ، کنیز آزاد شده امام صادق (ع)

ایـن زن بـزرگ کـه امـام او را خـریـد و آزاد کـرد. نـزد امـام صـادق (ع) از مـقـام ومـنـزلت والایی بـرخـوردار بـود. او از بـانـوان فـاضـل و عـالم عـصـر خـود بـود و هـمـیـشـه در پـی کـسـب فضل و دانش از محضر امام صادق (ع) بود. وی در امانت داری و مورد اعتماد بودن بحدّی بود که وصـیـت رسـول خـدا (ص) در نـزد او مـانـد. او در نـزدیـکـی مـنـزل امـام صـادق (ع) سـکـونـت داشـت و گـفـتـه انـد کـه دیـده نـشـد مـگـر در مـسـجـد رسول خدا (ص) که به حضرت سلام می کرد در حالی که از زیارت بیت الله الحرام آمده بود یا عازم زیات بیت الله بود. آخرین کلام او به هنگام مرگ این بود: