بزرگ زنان صدر اسلام صفحه 161

15 ـ لیلا، همسر عمر بن ربیعه

16 ـ امّ کلثوم ، همسر ابوسبره

17 ـ سوده ، دختر زمعه همسر سکران بن عمرو

18 ـ عمره ، همسر مالک بن زمعه

بـعـد از هـجـرت پـیـامـبـر اکـرم (ص) مردان و زنان مؤ من از مکه به مدینه هجرت کردند که به مـهـاجـران معروف شدند. این زنان معمولا با فامیل خود که مسلمان شده بودند، به مدینه مهاجرت مـی کـردنـد. در سـال شـشـم هـجـری صـلح حـدیـبـیـه مـنـعـقـد شـد. بـعـضـی از زنـان اهـل مـکـه کـه مـسـلمـان شـده بـودند، ولی افراد خانواده آنان کافر و مشرک بودند، از مکه فرار کـردنـد و بـه مـدیـنـه هـجـرت نـمـودنـد. آنـها شوهر، خانه و فرزند خود را رها کردند و برای پـیـوسـتـن بـه رسـول خـدا بـه سـوی مـدیـنـه رهسپار شدند. شوهران آنان به مدینه آمدند و از رسـول خـدا خـواسـتـنـد مـطـابـق صـلحـنـامـه حـدیـبـیـه ، آنـان را بـرگـردانـد، پـیـامـبـر به این اسـتـدلال کـه در صـلحنامه فقط راجع به مرادن تعهد داده شده که برگردانده شوند، به آنان جواب ردّ داد. آیه شریفه نازل شد و فرمود:

ای کـسـانـی که ایمان آورده اید! هنگامی که زنان مؤ من مهاجر پیش شما آیند، آنان را امتحان کنید، (البـتـه) خـدا بـه ایـمـانـشـان آگـاه تـر اسـت ، اگر آنان را با ایمان یافتید، به سوی کفار عودتشان ندهید، زیرا نه آنان بر شوهران کافرشان حلالند و نه شوهران کافرشان برآنان حلالند....

پـیامبر طبق دستور خداوند، زنان مهاجر را امتحان می کرد و وقتی صداقت آنان معلوم می شد، آنان رانـگـاه مـی داشـت و مهریه و هزینه ای که کفار برای آنان پرداخت کرده بودندبه شوهرانشان بر می گرداند و آنان رابه ازدواج مردان مسلمان در می آورد.

اولین زنی که از دارالکفر فرار کرد و به مدینه آمد، سُبَیْعَه دختر حارث اَسْلَمِیَّه همسر مسافر مـخـزوفـی (یـا صـیـفـی بن راهب) بود. پس از آن اُمَیّه دختر بِْشر همسر ثابت بن دَحداحَه ، ارْوی دخـتـر رَبـیعة بن حارث همسر خالدبن سعید و ام کُلثُوم دختر عُقْبَة بن اَبی مُعَیْط از زنان مؤ من مـهـاجـری بـودنـد کـه بـرای پیوستن به رسول خدا، خانه و کاشانه و شوهر و فرزند را رها کردندو به مدینه فرار نمودند. پیامبر آنان را بعد از امتحان پذیرفت و به عقد مردان مؤ من در آورد. مـتـاءسـفـانـه در مـقـابـل ایـن زنـان مـؤ من و نیکبخت ، زنانی نیز بودندکه فریب شیطان را خوردندو از مدینه فرار کردندو به دارالکفر رفتند.

ابـن عـبـاس گـویـد: امـتـحـان زنـان نـامبرده این بود که سوگند بخورند که بیرون آمدنشان از دارالکـفـر فـقـط بـه خـاطـر مـحـبـتـی بـوده کـه بـه خـداوند و رسولش داشته اند، نه اینکه از شـوهـرشـان قـهـر کـرده بـاشـنـد، یـا بـرای مـثـال از زنـدگـی در فـلان مـحـل بـدشان آمده و از فلان سرزمین خوششان آمده باشد یا در مکه در مضیقه مالی قرار داشته و خواسته باشند در مدینه زندگی بهتری بدست آورند، یا بخاطر عشق به یکی از مسلمانان به مـدیـنـه آمـده بـاشـنـد، بـلکـه تـنها انگیزه شان در بیرون آندن از مکه ، عشق به اسلام باشد و سوگند را به این عبارت یادکنند:

(به خدایی که جز او معبودی نیست ، من جز به خاطر علاقه به اسلام از شهر خود بیرون نیامده ام .)