ازدواج ام کلثوم با عمر صفحه 88

همچنین شیخ ابو عبداللّه محمّد بن عبدالباقی زرقانی مالکی ـ درگذشته 1122 ـ(3) . . . در گفتاری که پیرامون معنای قرابت پیامبر گرامی صلّی اللّه علیه وآله دارد، به این نکته اشاره کرده است و می گوید:

منظور از قرابت و خویشاوندی، کسانی هستند که به جدّ نزدیک پیامبر خدا صلّی اللّه علیه وآله، یعنی عبدالمطَّلِب منسوب می باشند; چرا که حضرتش فرمود:

«من صنع إلی أحد من ولد عبدالمطَّلِب یداً فلم یکافئه بها فی الدنیا، فعلی مکافأته غداً إذا لقینی»;

«هر کس به یکی از فرزندان عبدالمطَّلِب خوبی کند و کاری برای او انجام دهد و او پاداش وی را در دنیا ندهد، پاداش او فردای قیامت به هنگام دیدار من، بر عهده من است».

این روایت را طبرانی در «المعجم الأوسط» از عثمان نقل کرده است.

بنا بر این، کسانی که به افراد پیش از عبدالمطَّلِب منسوب هستند; مانند فرزندان عبد مناف، یا کسانی که همسان با آن ها هستند، مانند فرزندان هاشم، برادر عبدالمطَّلِب، یا کسانی که به او منسوب هستند; ولی وی را ندیده و با او همنشینی نداشتند، از قرابت و خویشاوندی او خارج می شوند.

به نظر می رسد که منظور، مردان و زنانی نیستند که با پیامبر خدا صلّی اللّه علیه وآله همنشین بوده و او را دیده اند; بلکه منظور از قرابت و خویشاوندی، علی و فرزندان او، حسن، حسین و مُحَسِّن ـ به ضمّ میم، حاء مفتوحه و سین مکسوره مشدّده ـ و امّ کلثوم، همسر عمر بن خطّاب است.

البتّه عمر پیش از آن که امّ کلثوم به سنّ بلوغ برسد، مُرد و عون بن جعفر او را به همسری گرفت. او نیز مُرد، سپس به ازدواج برادر او، محمّد درآمد و محمّد نیز مُرد و عبداللّه ـ برادر آن دو ـ او را به همسری گرفت و امّ کلثوم نزد او مُرد و از هیچ یک از آن سه نفر، فرزندی نیاورد، جز محمّد که از وی دختری به دنیا آورد که در کوچکی مُرد. بدین ترتیب، امّ کلثوم هیچ نسل و فرزندی ندارد; همان گونه که نگارنده کتاب در مقصد دوّم بیان کرده بود(4).

از سوی دیگر و بر فرض ثبوت اصل ازدواج، گواه بر این مطلب، پافشاری خود عمر بر این امر است; چرا که هدف او از این خواستگاری، تنها این بود که داماد پیامبر صلّی اللّه علیه وآله باشد و می گفت: دوست دارم یکی از خاندان رسول خدا صلّی اللّه علیه وآله، در نزد من باشد.

وی در سخنان خود بر این نکته تأکید می کرد که من به جز انتساب به رسول خدا صلّی اللّه علیه وآله به دنبال چیز دیگری نیستم. (1) إفحام الأعداء والخصوم:

(2) بحار الأنوار: 42 / 91.
(3) شرح حال او در کتاب «سِلْکُ الدُرَر فی أعیان القرن الثانی عشر»: 4 / 32 آمده است.
(4) شرح مواهب اللدنیّه: 7 / 9 و 10 مبحث قرابة النبی صلّی اللّه علیه وآله.