قصه هویدا صفحه 25

دوران تحصیل بیروت - بلژیک

همزمان با تحولاتی که با هدایت استعمارگران در ایران در شرف انجام بود، منطقه نیز، دستخوش تغییر و تحولاتی بود. در همین ایام انگلستان طی اعلامیه بالفور، «وعده داد تا از فکر یهودیان مبنی بر ایجاد وطن در فلسطین حمایت کند.»(1) و این در حالی بود که بر اساس موافقت نامه «سایکس - پیکو» نواحی ساحلی سوریه و لبنان در اختیار فرانسویان و مناطق جنوبی زیر نظر انگلستان قرار داشت. (2)

در این شرایط که «ملی گرایان سوری، سوریه را یک پادشاهی مستقل (شامل لبنان و فلسطین) اعلام کردند»(3) و دمشق توسط فرانسویان اشغال شد، حبیب الله عین الملک که با حمایت دست های پنهان و پیدای داخلی و خارجی به وزارت خارجه راه یافته بود، به عنوان ژنرال قنسول ایران، به شامات فرستاده شد.

این اعزام در حالی صورت گرفت که از تولد امیرعباس هویدا - 1298 ش (4) - یکسال و نیم سپری شده بود و عباس افندی در آخرین سال حیات

1- . نگاهی به لبنان، مرادعلی احمدی با مقدمه دکتر صادق آئینه وند خرم رودی، چاپ اول، 1371، موسسه فرهنگی انتشاراتی ن و القلم.
2- . سوریه، ابراهیم سعیدی، چاپ اول، 1374، موسسه چاپ و انتشارات وزارت خارجه.
3- . پیشین.
4- . در سندی به شماره 3434/ 19 ط، 15/9/1338 سال تولد امیرعباس هویدا، 1295ش ثبت گردیده است. با توجه به اینکه از تاریخ دقیق و چگونگی ازدواج عین الملک با خانواده ادیب السلطنه سرداری، اطلاعی نداریم، درباره سال تولد او نیز گفته خود او را مدرک قرار داده و سال 1298 ش را قبول کرده ایم. هر چند با نگاهی کوتاه به عکس هایی که دکتر عباس میلانی از دوران حضور او در بیروت، با همکلاسان وی، در انتهای کتابش (معمای هویدا) آورده است، امیرعباس، دو سه سالی بزرگتر از همسالانش به نظر می آید. این در حالی است که عباس میلانی مدعی است، اطلاع از تولد هویدا را مدیون این واقعیت هستیم که مادربزرگ او - افسر السلطنه - سال و فصل تولد او را «پشت قرآن در صفحه سفید قبل از سوره فاتحه الکتاب» نوشته بود. در ایران آن دوران، هنوز کسی شناسنامه نداشت. «معمای هویدا - ص 45». این اظهارات در حالی است که: اولاً در مهرماه سال 1297 ش، قانون ثبت احوال به تصویب دولت رسید و روسای خانواده مکلف به دریافت سجل احوال شدند و اولین فردی که شناسنامه گرفت دکتر ولی الله خان نصر بود «روزشمار تاریخ ایران، باقر عاقلی، ج 1، ص 128». به نظر می رسد علت این نقل عباس میلانی بیشتر به خاطر این است که خانواده مادری امیرعباس هویدا را، افرادی مذهبی و اهل قرآن جلوه دهد تا از تلخی بهائیت خاندان پدری او بکاهد. و گرنه مادربزرگ مادری هویدا - افسر السلطنه - که نوه محمدشاه بود، برای زایمان خود، از پزشک مرد سفارت انگلستان دعوت کرد؛ که این عمل او، حتی مورد اعتراض ناصرالدین شاه هم قرار گرفت.