تاریخ و ذوالقرنین جلد 1 صفحه 490

عرض راه ریخته و فرصت دخول به قلعه خبوشان نیافته به قلعه شیروان که ده (1) فرسخی خبوشان است، استقرار جست. در آن روز قبل از طلوع صبح فیروز نوروز خان چاردولی با دسته سواره مزبور قراول بود، رضا قلی خان از دور به مدد دوربین او را دیده بشناخت و به طور اشتباه به سمتی دیگر پرداخت. نوّاب محمد تقی میرزا برحسب امر اعلی از دور بزونجرد حرکت کرده قلعه شیروان را محصور ساخت و روزگار ناپایدار کوس ادبار به نام رضا قلی خان بنواخت.

[مصرا] ع:

بدی را هم بدی باشد مکافات

ذکر اتمام کار قلعه تربت حیدریه و شرفیابی نوّاب شجاع السلطنه البهیّه به دربار دولت علیّه با خوانین و رؤسای ترکمانیه سامان سرخس و اوضاع اتفاقیه

در اوقاتی که [297] نوّاب شجاع السلطنه عازم جدال (2) با فتح خان افغان بود، به جهت ازدیاد وحشت و اضطراب محمد خان قرائی به امیر حسن خان عرب زنگوئی (3) حاکم تون و طبس حکم نمود که بر سر قلاع متعلقه به ولایت تربت راند و خاک آن سامان را بر گردون گردان افشاند. معزی الیه نیز با جمعیتی فراخور احوال و اسباب قلعه گیری و جدال و یک عراده توپ قلعه کوب به سامان محولات (4) آمد و همت به تسخیر قلاع آن سرزمین گماشت. قلعه دوغ آباد (5) من قری محولات (6) را که از قلاع متین آن سرزمین بود از صدمه گلوله های توپ البرزکوب با خاک یکسان نمود. تا نوّاب شاهزاده با فتح خان مجادله می ورزید، امیر حسن خان نیز در سامان محولات به تخریب بنیان قلعه جاتت)

1- . ملی: (دو)؛ با احتساب فاصله ده فرسخ صحیح است.
2- . ملی:- (جدال)
3- . ملی و مجلس: (زنگولی)
4- . فیض آباد شهرستانی است امروزه در جنوب غربی تربت حیدریه و مرکز محولات. متأسفانه در مجمع التواریخ حاشیه صفحه 88، مرحوم عباس اقبال به اشتباه روستای فیض آباد در جنوب شرقی تربت حیدریه را مرکز محولات معرفی نموده که با توجه به متن موجود دوغ آباد از آن جا فاصله بسیار دارد.
5- . دوغ آباد در شمال شرقی شهرستان فیض آباد قرار دارد.
6- . مجلس:- (آمد و همّت به تسخیر قلاع آن سرزمین گماشت. قلعه دوغ آباد من قری محولات)