تاریخ و ذوالقرنین جلد 1 صفحه 588

و حرم های شاهزادگان عظام و سایر اکابر دولت بهیّه ایران که به مکّه معظّمه و عتبات عالیات می روند، فراخور مرتبه ایشان حرمت و اعزاز شود و کذلک در خصوص رسومات گمرک تجّار و اهالی دولت بهیّه ایران مانند دولت علیّه عثمانی معامله شود و از مال تجارت ایشان، یکدفعه به قرار یکصد قروش (1)، چهار قروش گمرک گرفته و به دست ایشان تذکره داده مادامی که از دست ایشان به دست دیگری منتقل نشده است، مکرّر از ایشان گمرک نگیرند. تجّار ایران لاجل التّجاره چوپوق شیراز که به دار السّعاده می آورند، در بیع و شرای آن انحصار نباشد و به هرکس که خواهند بیع نمایند و با تجّار و تبعه اهالی دولتین علیّتین که به ممالک جانبین آمدوشد می نمایند، به مقتضای جهت جامعیّه اسلامیه، معامله دوستانه شده و از هر ایذا و اضرار محفوظ باشند.

مادّه ثالثه: آنچه از عشیره حیدرانلو و سیبکی متنازع فیها بوده و امروز در خاک دولت علیّه عثمانی ساکن می باشند، مادامی که در سمت آنهاست، اگر به حدود ممالک ایران تجاوز کرده خسارت رسانند، سرحدداران در منع و تربیت ایشان دقّت نمایند و اگر از تجاوز و خسارت دست برندارند و از [343] جانب سرحددار، منع ایشان نشود، از تصاحب (2) ایشان دولت علیّه عثمانی کفّ بد (3) نمایند. اگر ایشان به رضا و اختیار خود به جانب ایران بگذرند، دولت عثمانی ایشان را منع و تصاحب نکنند و بعد از آن که به طرف دولت بهیّه ایران گذرند، بعد اگر به خاک عثمانی بیایند قطعا تصاحب و قبول ایشان نشود.

در صورتی که ایشان به طرف ایران نگذرند و آن وقت از حدود دولت عثمانیه تجاوز کرده خسارت بزنند، سرحدنشینان دولت علیّه ایران در منع و تجاوز ایشان دقّت نمایند.

مادّه رابعه: به موجب شرط قدیم، فراری دولتین از طرفین (4) تصاحب نشود و کذلک از جمله عشایر و ایلات هرکسی که بعد از این تاریخ از دولت علیه عثمانی به دولت فخیمه ایران و از دولت بهیّه ایران به دولت علیّه عثمانی بگذرد. باید آن گذشتگان تصاحب نشوند.

مادّه خامسه: آنچه در دار السّلطنه و سایر ممالک دولت علیّه عثمانی اموال تجار ایران موافق شرع و دفتر محفوظ نگاه داشته شده است. از تاریخ این وثیقه در ظرف).

1- . ملی: (یکصد قروش زر).
2- . ملی: (نصاحت).
3- . ملی: (کفایت).
4- . ملی: (از دولتین از طرفین).