تاریخ و ذوالقرنین جلد 2 صفحه 402

چهارم: شکر فروش بازار ملاحت، حضرت طوطی خانم؛ از طایفه الوار زند بود و در حسن صورت و طرز رفتار و قامت، در عالم امکان بی مانند می نمود. در رقّاصی مهارتی به کمال داشت و مرغ دل شهریار جهان را در آشیانه زلف نگارین از آن حرکات شیرین دربند می گذاشت. از حدیث عشق دارای جهان با آن محبوبه زمان بر زبان جهانیان داستان ها بود و حضرت اعلی، اوقات توقف اندرون همایون را شبان و روزان در صحبت او صرف می نمود. چون هر نوشی را نیشی در مقابل و هر شهدی را زهری حاصل، لهذا در بحبوحه جوانی بر بهار وجودش باد خزانی اجل ناگهانی وزید و در باغی که در جنب روضه [حضرت] عبد العظیم واقعه [565] در ری است، به امر فرمانفرمای جم و کی آرمید. مقبره [ای] بر سر مزارش به طرزی مطلوب ساختند و دو نفر قاری، با وظایف و ادرارات دایمی، شبان و روزان در آن مکان به تلاوت کلام اللّه مجید پرداختند (1).

این شعر از غزلی است که از زادگان طبع حضرت صبای ملک الشعرا، بر لوح مرمر مزار او منقور است و بر زبان خاص و عام مشهور.

ملک الشعرا:

ای خاک تیره این تن نازک به ناز دارشرم از نیاز خسرو گردون فراز دار بنده مؤلّف سنه (2) تاریخ وفاتش را به طریق تعمیر بیان کرد و درین صحیفه یادگار را به تحریر درآورد.

لمؤلفه:

شد طوطی شیرین کار افسوس ازین گلزارافسوس ازین گلزار شد طوطی (3)شیرین کار

ز آوازه او ناهید خود چنگ نهاد از چنگ وز چهره او خورشید انوار فکند از عار

در بزم ملک بلبل بر چرخ ازو غلغل وز نقش (4) جَسد کاکل گیسو شرف زنّار

آثاری ازو ناهید در محفل مینا رنگ انواری ازو خورشید در عرصه دریا بار

از طایفه زندش فرخنده نسب عالی وز قاطبه دهرش زیبنده حسب آثار ش)

1- . این عبارت تا عنوان پنجم در تذکره خاوری موجود نیست.
2- . ملی: (سر)
3- . ملی:+ (با)
4- . ملی: (ز نقش)