مهاجران آل‌ابوطالب صفحه 16

نیستند، و گروه انتقام‌کش حق ندارند بر آن صدمه‌ای وارد کنند.

به هر حال، از آن جا که شیر بچه‌گان ابوطالب (ع) قهرمانان روایات زیادی از صفحات تاریخ در زمانها و دورانهای مختلف‌اند روزگار، فروتنی و تواضع آنان را آزمود و افراد ایشان را پراکنده ساخت! در صورتی که این کار جز بر صلابت و استواری آنان نیفزود.

امّا آنچه لازم است پیش از نشر این کتاب با ژرف‌نگری مورد توجّه قرار گیرد، تحقیق درباره نصوص، و شرح پاره‌ای از اصطلاحات مخصوص علم رجال است، و من بر این مطلب تأکید می‌کنم، زیرا بسیاری از اهل دانش و فرهنگ در سطح بالا، این اصطلاحات مخصوص را نمی‌دانند، تا چه رسد به توده خوانندگان! البته در این مورد، ایرادی بر آنان نیست، به دلیل این که ایشان از اصول و اصطلاحات این رشته بدورند.

و نیز بهتر است [قبلا] اشخاص و شهرهای مربوط به این کتاب معرّفی شوند، این کار، برای خواننده، فهم مطالب کتاب را آسان می‌کند، و کمکی به وقت اوست، تا مجبور نشود که به هنگام بحث از یک شخصیّت، شهر و یا اصطلاح خاص به مصادر مختلف مراجعه کند.

این بود که برادرم آقای کتبی- خدایش تندرست دارد- از من خواست تا عهده‌دار این کار شوم، و زحمت این مسؤولیّت سنگین را بر دوش بگیرم، و عذر و بهانه آوردن من بی‌نتیجه بود و آن جلسه ما پایان نگرفت، مگر این که کتاب را زیر بغل گرفتم و به کتابخانه‌ام آوردم، تا حسابی برای آن باز کنم و با همه کارهای دیگری که داشتم، وقتی را هم به آن اختصاص دهم و با این که من در زحمت بودم، با همه درگیری، احساس آرامشی در خود، می‌کردم؛ به خاطر این که آن کتابی را که مدّتها می‌خواستم ببینم، به دستم رسیده بود. و از همان شب مقدمات کتابی را فراهم آوردم که پس از چهار سال از تاریخ شروع به کار، نخستین دستنوشتهایم را به چاپخانه حیدری دادم، و همین‌طور در تلاش مداوم در ارتباط با این کتاب و تصحیح آن-