مهاجران آل‌ابوطالب صفحه 436

عکس، نامی را در خلال باب آورده است اما در فهرست اولیّه نیاورده و شاید این مطلب مربوط به غفلت نسخه برداران باشد. امّا در نوع اوّل به اعتقاد من روش مؤلّف، همین طور بوده است که ابتدا نام شهرها را فهرست می‌کرده آنگاه شروع به بحث از طالبیّون می‌کرده است. و هر فردی از طالبیان را در ذیل شهر خود، نام می‌برده تا وقتی که کتاب را به پایان رسانده و در نتیجه بعضی از این نامها در گوشه و کنار مانده‌اند و مؤلف بر نام کسی که بدانجا منتقل شده باشد برخورد نکرده است و یا برخورد کرده اما در آن وقت آمادگی برای نوشتن و ضبط آنها نداشته است این است که ما به نامهایی برخورد کردیم که در آنها اسمی از طالبیون نبود.

بر خواننده عزیز پوشیده نیست که بسیاری از شهرها و جاهایی که شریف ابو اسماعیل طباطبا در قرن پنجم در کتاب منتقلة الطالبیین خود نام برده است دگرگون شده و یا از بین رفته و در نتیجه موقعیّت آنها نامعلوم است، بخصوص آن شهرهایی که بکلّی از بین رفته‌اند و در جای آنها شهر تازه‌ای با نام جدید بنا شده است، از این رو تعیین موقعیت آن اسامی بویژه با تقسیمات جغرافیایی تازه‌ای که پیش آمده، بسیار مشکل است. چه بسیار شهرهایی که تابع یک سرزمین بوده اما رویدادها آن را از آن خطّه جدا کرده و به سرزمین جدیدی ملحق ساخته است زیرا که جغرافیای تاریخی هزاران هزار دلیل دارد.

مراجعه به کتابهای بلدان و رحله‌های پیشینیانی که روزگارشان با عصر مؤلّف نزدیک بوده تا حدّی نیاز ما را مرتفع می‌سازد، هر چند که برخی از جاها ناشناخته مانده! به این ترتیب من در این کشّاف به آن منابع و دیگر مآخذ اعتماد ورزیدم و این کار را به خاطر آن که زحمت خواننده را کم و از اتلاف وقت وی جلوگیری کنم و به منظور آسایش او انجام دادم و به تصوّر من او را از زحمت مراجعه به کتب و جستجوی در آن انبوه منابع بی‌نیاز ساخته‌ام.

روش کار من در کشّاف عبارت است از: مرتّب کردن حرف اول و دوم نام شهرها و جاها بر حسب حروف هجأ، سپس دنبال کردن آن نام به ترتیبی که