مهاجران آل‌ابوطالب صفحه 439

ایوان مرتفعی است که بین آن و دژ، فضای بازی دیده می‌شود. ورود دجله بیشتر قسمتهای شهر را احاطه کرده و دور شهر چون هلال ماه قرار گرفته است و این رود از چند چشمه نزدیک سرچشمه می‌گیرد.

آمل:

به ضمّ میم و لام، بزرگترین شهر دشت (گرگان) طبرستان است که فاصله آن تا ساری هشت فرسخ و تا رویان دوازده فرسخ و تا چالوس نیز دوازده فرسخ می‌باشد. و نیز نام شهر مشهوری در غرب جیحون، بین راه بخارا و مرو است که بدان آمل زم، آمل شط، آمل مفازه، آمل جیحون و آمو و آمویه نیز می‌گویند و تمام اینها نام یک شهر بوده که تاتارها آن را ویران ساخته‌اند اما آن که در کتاب آمده همان آمل طبرستان است.

ابلّه:

به ضم حرف اوّل و دوّم و تشدید و فتح لام، نام شهری است در کنار دجله بزرگ بصره، در زاویه خلیجی که وارد شهر بصره می‌شود، آن شهر پیش از بصره بوده و در آن جا اسلحه خانه‌هایی برای جنگجویان و سران سپاه وجود داشته است. اصمعی می‌گوید: بهشت دنیا سه تا است: غوطه دمشق، نهر بلخ و نهر ابله.

و باغ و بستانهای دنیا نیز پنج تا است: ابله، سیراف، عمان، اردبیل و هیت.

ابهر:

به فتح، بعد سکون، و فتح هاوراء آخر، نام کوهی در حجاز است، البتّه آن جایی که در کتاب مورد بحث است این نیست بلکه شهر مشهوری بین قزوین و زنجان و همدان از نواحی کوهستانی است. عجمها آن را اوهر می‌گویند و نیز ابهر نام شهرکی در نواحی اصفهان است.

أثال:

به ضم حرف اوّل و تخفیف دوم و در آخر الف و لام، نام چند جاست:

1- نام کوه بنی عبس است که ما بین آن و برکه آبی که بر سر راه مسافرین بصره به مدینه قرار گرفته، سه میل فاصله است.

2- نام دژی در نواحی عبس نزدیک سرزمین بنی اسد است.

3- نام محلی است سر راه حجّاج بین غمیر و بستان ابن عامر.

4- نام آبی است نزدیک غمازه که چشمه آب قبیله بنی تمیم است.