مهاجران آل‌ابوطالب صفحه 497

کرد. به طوری‌که تعیین محل قصر مذکور دشوار شد، اگر چه بعضی نقشه‌های جغرافیایی آن را به صورت خرابه‌های زیادی، در چند میلی شمال خرابه‌ها و آثار گسترده بابل قدیم، نشان می‌دهند.

قلزم:

به ضم اول و سکون دوم و بعد زای مضموم و میم، نام شهری است بر ساحل دریای احمر آن جا که مصبّ رود نیل است و تا مصر سه روز راه فاصله دارد.

قم:

به ضم اوّل و تشدید میم، شهری است از شهرهای مشهور اسلامی در عراق عجم در سمت شمالی کاشان با فاصله دوازده فرسنگ و تا ساوه هم همان قدر فاصله دارد. و امروز مشهورترین حوزه‌های علمی در ایران است، که در آن جا آرامگاه بانو فاطمه دختر امام موسی بن جعفر (ع) واقع است.

قهر:

به فتح اول و راء آخر محلی است در پایین حجاز که از طرف طائف بعد از نجد قرار دارد.

قهندز:

از نواحی هرات، در اصل نام قلعه‌ای و یا دژی در وسط شهر بوده، عربی شده کهندز به معنی قلعه قدیمی است و در اثر کثرت استعمال در مورد دژهای داخل شهرها بکار برده می‌شود و در جاهای زیادی وجود دارد که به هر یک از آنها منسوب می‌باشد؛ در سمرقند، بخارا، بلخ، مرو، نیشابور و جاهای دیگر. و کمتر شهری از شهرهای خراسان و ماوراء النّهر است که خالی از (قهندز) دژ کهنه باشد، و مؤلف مقصود خود را با گفتن قهندز: از نواحی هرات، تعیین کرده است.

قیروان:

به فتح قاف و سکون یا و فتح راء و پس از واو، الف و نون، نام شهر بزرگی در آفریقا در کشور تونس است که به نام مسجد جامعش مشهور است و در روزگار سلسله اغالبه به اوج عظمت خود رسید.

قیقعان:

نام کوهی از کوههای مکه است که اطراف مکه را همچون کوه ابو قبیس، فاضح، محصب، ثور، حراء، ثبیر و دیگر کوهها احاطه کرده است. مؤلف کتاب جز در فهرست اوّل باب از آن نام نبرده است.