یادنامه طبری صفحه 146

این حدیث را از خدیجه روایت می‌کرد، ولی من شنیدم که می‌گفت: خدیجه پیغمبر را بین خود و پیراهن خویش قرار داد، و در آن موقع بود که جبرئیل ناپدید شد، و خدیجه به پیغمبر گفت: این فرشته است و شیطان نیست.» 16

نقد حدیث‌

1. عبد اللّه بن حسن همان عبد اللّه محض پسر حسن مثنی فرزند امام حسن مجتبی (ع) است. مادر او فاطمه دختر امام حسین علیه السلام است و روایت او از خدیجه مرسل و قابل اعتماد نیست.

2. قصه‌گویان برای این‌که روایت را از آن صورت مبتذل درآورند، تا حدی آن را تصحیح کرده‌اند که نه، پیغمبر چنان نکرده و خدیجه او را میان خود و پیراهنش قرار داد، که معلوم نیست یعنی چه و برای پیغمبر چه فرقی داشته است.

3. باز همان اشکال که فرشته چنین نیازی نداشته و خدیجه از کجا می‌دانسته که باید از او ملاحظه داشته باشد، وارد است.

4. اصولا مردم جاهلیت فرشته را دختران خدا می‌دانستند و می‌گفتند خدا پسر ندارد. أَ لَکُمُ الذَّکَرُ وَ لَهُ الْأُنْثی (آیه 21 سوره نجم)، وَ یَجْعَلُونَ لِلَّهِ الْبَناتِ (آیه 57 سوره نحل)، أَمْ لَهُ الْبَناتُ، وَ لَکُمُ الْبَنُونَ؟ (آیه 39 سوره طور). آیا عبد اللّه بن حسن و فاطمه دختر امام حسین این را نمی‌دانستند؟!

حدیث ششم‌

اشاره

طبری به سند خود از یحیی بن ابی کثیر روایت می‌کند که گفت: «از ابو سلمه پرسیدم: نخستین آیات قرآن که نازل شد کدام بود؟ ابو سلمه گفت: یا ایها المدثر بود.

گفتم می‌گویند: اقرأ باسم ربک بود؟ ابو سلمه گفت: از جابر بن عبد اللّه- انصاری- پرسیدم: نخستین بار چه آیاتی نازل شد؟ جابر گفت: یا ایها المدثر. من گفتم: اقرأ باسم ربک نبود؟ جابر گفت: من خبری به تو دادم که پیغمبر برای ما نقل کرد و گفت: در حرا به سر می‌بردم، وقتی مدت آن منقضی شد، همین‌که به وسط راه رسیدم، شنیدم کسی مرا صدا می‌زند. به راست و چپ و پشت سر و پیش روی خود نگریستم و چیزی ندیدم. چون