یادنامه طبری صفحه 151

کوه به زیر اندازد! ولی چون جبرئیل را دیده و گفته است تو پیغمبر خدایی و من هم جبرئیل‌ام، آرام گرفته است. ولی این اشکال پیش می‌آید که ممکن است این وضع دلهره پیغمبر مدتها طول کشیده باشد، و منحصر به این مورد نبوده است.

3. باز هم تخت‌نشینی جبرئیل، یعنی آمدن وی با تشریفاتی درباری و طاغوتی.

4. نیز بیم و هراس پیغمبر پس از دیدن مجدد جبرئیل در بار سوم و تب کردن حضرت و پناه بردن به خدیجه!

5. یا ایها المدثر و یا ایها المزمل به صورت عادی بوده چنانکه در پایان بحث اشاره خواهیم کرد.

حدیث دهم در تفسیر طبری، به نقل بلعمی‌

اشاره

تفسیر طبری به سال 1373 ه/ 1954 م در 30 جلد بزرگ رحلی در مصر برای دومین بار چاپ و منتشر شده است. ما از این چاپ سخن می‌گوئیم.

طبری در تفسیر سوره علق یا اقرأ، نخست حدیث عروة بن زبیر از عایشه را به تفصیل نقل می‌کند، سپس حدیث عبد اللّه بن شداد، و پس از آن حدیث عبید بن عمیر که اولین سوره نازله اقرأ بود، و از آن پس حدیث ابو موسی اشعری و عطاء بن یسار و مجاهد را نیز که اولین سوره اقرأ بود، می‌آورد، همین. و در حقیقت چیز مهمی در تفسیر اقرأ ندارد.

بلعمی در ترجمه تفسیر طبری، از چند حدیث طبری در تفسیر سوره اقرأ گزیده‌ای را آورده است که گفتیم همان نیز به فرانسه ترجمه شده، و در اختیار غربیان قرار گرفته است. برای رعایت اختصار همان را بعنوان حدیث دهم طبری می‌آوریم، تا خود نماینده و دورنمای بقیه مطالب باشد و بدانیم نتیجه‌گیریهای غلط مغرضان و بی‌طرفان بیگانه هم از کجا سرچشمه گرفته است:

«ترجمه سوره اقرأ- و این سوره به مکه فرود آمده است، و اول سورتی که از آسمان آمد این سوره آمد

و اندر آن وقت که جبرئیل علیه السّلام هر زمانی خویشتن را به پیغامبر علیه السّلام نمودی و آنگه ناپدید شدی و با او هیچ سخن نگفتی. و پیغمبر علیه السّلام از این جهت نخست اندوهگین بودی.