یادنامه طبری صفحه 157

انعکاس احادیث آغاز وحی و بعثت پیامبر (ص) در اندیشه‌های خود و بیگانه‌

اکنون ببینیم انتشار این‌گونه احادیث در منابع اسلامی اعم از کتب حدیث و تاریخ و تفسیر، و بخصوص تاریخ و تفسیر ابو جعفر محمد بن جریر طبری، چه انعکاسی در اندیشه‌های خودی و بیگانه داشته است و آنان چه برداشتهایی از آنها کرده‌اند و چگونه به انحراف کشیده شده‌اند.

از اندیشمندان خودی فقط چهار نفر را نام می‌بریم و گفتار آنها را بعنوان مشت نمونه خروار می‌آوریم، و اینان:

1. مطهر بن طاهر مقدسی (م. 507 ق) در کتاب البدء و التاریخ، آنجا که از مبعث و نزول وحی سخن می‌گوید، از مورخان و محدثان نقل می‌کند که: «در آغاز کار پیغمبر (ص) خوابهایی می‌دید و صداهایی می‌شنید که تخیّلاتی برای او پیش می‌آورد و بر اثر آن به وحشت می‌افتاد». سپس حدیث عایشه (نخستین حدیث تاریخ طبری) را به مثابه معتبرترین اسناد نقل می‌کند و احادیثی دیگر که قبلا مسطور گشت.

2. یکی از علمای معاصر و مقیم تهران 26 کتابی که سلسله دروس ایشان بوده است، در 755 صفحه به نام «افق وحی» تألیف و منتشر نموده و «حادثه وحی» را «ام الحوادث» نامیده و می‌نویسند: «احادیث آن طبق اصول حدیث خاصه و عامه» است، و احادیث آن را به ترتیب از سیره ابن هشام، طبقات ابن سعد، مسند احمد حنبل، صحیح بخاری و سایر صحاح، و مخصوصا تاریخ طبری، جمعا نه حدیث را آورده و در آغاز کتاب تحت عنوان مسئله مشکله وحی نوشته‌اند: «در این دروس مسئله وحی را که عقده همه عقول و عقیده جمیع اهل ایمان و اعتقاد همه فحول و ذوی العقول است» از مصادر شیعه و سنی آورده که: «اهلبیت داناترند، و اهل مکه داناترند به کوهها و پیچ و خم کوههای مکه».

در این‌که مسئله وحی عقده همه عقول و ذوی العقول بوده است، شکی نیست، ولی سخن در این است که در این کتاب و نظر ایشان، مسئله وحی به هیچ وجه حل نشده، و ایشان نیز همان احادیث مربوطه در کتب عامه را که از آنها به خاصه هم رسیده است،