یادنامه طبری صفحه 158

آورده و بدون نقد و نقض، آنها را مورد بحث و بررسی و توجیهات غیر قابل قبول قرار داده‌اند. زیرا بر اثر حسن‌ظن به گذشتگان و این‌که در سیره ابن هشام و طبقات ابن سعد، و مخصوصا تاریخ طبری، یا همانها در مجمع البیان طبرسی، و روض الجنان ابو الفتوح رازی و غیره نقل شده، اجازه نقد و تخطئه آنها را به خود نداده‌اند. مرحوم کمره‌ای «ما اقرأ» را مانند بسیاری دیگر نافیه گرفته و ترجمه می‌کنند که: «یعنی من قرائت نمی‌کنم، یعنی نمی‌دانم. باز گفت «ما اقرأ» یعنی من قرائت نمی‌دانم.»

3. دکتر علی شریعتی جامعه‌شناس و اسلام‌شناس مشهور، که در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی موجی جدید در افکار جوانان انقلابی پدید آورد و با تحلیل احادیث اسلامی و وقایع تاریخی، طرفدارانی فراوان یافت و آثار او به زبانهای عربی و خارجی هم چاپ و در سطح وسیعی از جهان منتشر شده است، در این باره می‌نویسد:

«اولین پیامی که بر مردی وارد شد تا به جامعه‌ای ابلاغ شود، «بشنو» نیست، «بخوان» است، که اگر اسمع بود پیامبر امی آسوده بود. می‌گفت: می‌شنوم. اما اقرأ است. پیامی است به صورت سروش که شنیدنی باشد، بل آیاتی است بر حریر نوشته (؟) که در برابر چشمانش گرفته می‌شود و می‌گوید: بخوان! می‌گوید: نمی‌توانم بخوانم. گلویش را آن‌قدر می‌فشارد که احساس مرگ می‌کند و رهایش می‌کند، و می‌گوید: بخوان! باز می‌گوید نمی‌توانم. دوباره فشار و احساس مرگ و فرمان بخوان، تا در سومین بار توان خواندن می‌یابد و می‌خواند!!» 27

4. پرفسور خورشید احمد استاد دانشگاه لاهور پاکستان در کتاب اسلام و غرب می‌نویسد: «دکتر بوکت در کتاب «مقایسه ادیان» درباره وحی و طریق نزول آن بر پیغمبر می‌گوید: «اگر این داستان را جعل و تصنع، یعنی ساختگی ندانیم، می‌توانیم حدس بزنیم که ناشی از اضطراب و هیجان و تشنجات عصبی و وحشتی است که برای اشخاص عصبی روی می‌دهد.» 28

:*:*:* جان دیون پورت، نویسنده منصف انگلیسی که سخت از شخصیت پیغمبر اسلام دفاع کرده است، راجع به لحظه نزول وحی بر پیغمبر می‌نویسد: «تحقیق درباره خصوصیات واقعی ادوار جذبه محمد، و ابراز نظر قاطع در این‌که آیا رؤیا بوده است،