یادنامه طبری صفحه 165

باز هم او را بگیرد و بفشارد، خواهی نخواهی خواند! 36

امام صادق (ع) و آغاز وحی‌

علی بن ابراهیم قمی (زنده در سال 307 ق) دانشمند پیشین شیعه امامیه، چنانکه خود در مقدمه تفسیرش می‌گوید تفسیر خود را براساس احادیث امام باقر و امام صادق علیهما السلام تألیف کرده است. احادیث حضرت باقر را با روایت ابو الجارود ثبت نموده و احادیث حضرت صادق را به روایت خودش، آنچه به عنوان «قال» در تفسیرش نوشته است، می‌نگارد.

علی بن ابراهیم می‌نویسد: «چون سی و هفت سال از عمر پیغمبر (ص) گذشت، در خواب می‌دید کسی نزد وی می‌آید و می‌گوید: ای پیغمبر خدا! ولی پیغمبر اعتنا نمی‌کرد. چون مدتی گذشت، روزی در بین کوهها (کوههای مکه) گوسفندانی از ابو طالب را می‌چرانید. در آنجا نظرش به شخصی افتاد که می‌گفت: ای پیغمبر خدا!! پیغمبر گفت: تو کیستی؟ گفت: من جبرئیل هستم. خدا مرا فرستاده است تا تو را پیغمبر گرداند.

پیغمبر هم موضوع را به خدیجه خبر داد، و خدیجه گفت: ای محمد! امیدوارم چنین باشد. روز دیگر جبرئیل بر پیغمبر نازل شد و آبی از آسمان آورد و وضو گرفتن و رکوع و سجود را به او آموخت. هنگامی که چهل سال پیغمبر تمام شد، جبرئیل نحوه نماز گزاردن را به وی آموخت.» 37

آغاز وحی در حدیث ابن عباس به روایت شیعه‌

اشاره

سید هاشم بحرانی (م. 1307 ق) در تفسیر بزرگش که فقط تفسیر به روایت شیعه و سنی است، روایت می‌کند که: «نخستین باری که به پیغمبر وحی شد رؤیای صادقه بود. هر خوابی که پیغمبر می‌دید مانند صبح صادق بود. پس از آن‌که با خدیجه ازدواج کرد و به سن چهل سالگی رسید، روزی به سوی «کوه حرا» رفت. جبرئیل بر او بانگ زد، ولی خود را نشان نداد.

پیغمبر بیهوش شد. مشرکان او را به نزد خدیجه بردند و گفتند: ای خدیجه! با