یادنامه طبری صفحه 226

صورت یک کلمه نوشته‌اند.

دوم آنکه «و یکأن» در اعتقاد سخن‌شناسان بصری- خلیل و سیبویه- که همسو با قتاده هستند مرکب است. سیبویه در این مورد چنین می‌گوید «و سألت الخلیل عن قوله» «و یکأنّه لا یفلح» و عن قوله «و یکأن ...» فزعم أنها مفصولة من کأنّ. و المعنی علی أنّ القوم تنبهوا فتکلّموا علی قدر علمهم أو نبّهوا فقیل لهم: أما یشبه أن یکون ذا عندکم هکذا، و اللّه أعلم. و أما المفسرون فقالوا ألم أنّ ... و قال القرشی: سالتانی ...» 125

سوم آنکه غرض از استشهاد به ابیات مورد بحث دو چیز است: یکی ترکیب «و یکأن» و جدا بودن دو جزء آن از همدیگر است، زیرا در صحاح می‌خوانیم: «تقول: وی کأن، و وی کأنّ. قال الخلیل: هی مفصولة، تقول «وی» ثم تبتدئ فتقول «کأن» قال الشاعر: وی کأن ...» 126 چنانکه ملاحظه می‌شود، «صحاح» استشهاد به شعر مورد نظر را در خدمت ترکیب «و یکأنّ» و انفصال اجزاء آن از همدیگر می‌گیرد، از این روی طرز نگارش «و یکأن» در سخن شاعر در صحاح به صورت دو کلمه آمده است.

و غرض دوم، همسویی معنوی «وی کأن» در کلام شاعر با سخن خلیل و سیبویه است. اعلم شنتمری در ذیل بیت مورد نظر چنین می‌نویسد: الشاهد فی قوله «و یکأن» و هی عند الخلیل و سیبویه مرکّبة من «وی» و معناها التنبیه مع «کأن» و معناها «ألم تر» و «علی ذلک تأولها المفسرون». 127

از آنچه گفته آمد می‌توان چنین نتیجه گرفت:

1. «و یکأنّ» در اعتقاد خلیل و سیبویه مرکب از دو کلمه جداگانه است.

2. سخن خلیل و سیبویه همسو با سخن مفسران در تأویل و تحلیل «و یکأن» است.

3. استشهاد در جهت تأیید نظر خلیل و مفسران است.

بدیهی است چنان نتایجی با سخن طبری در ذیل آیه 82 سوره القصص منطبق نیست.