یادنامه طبری صفحه 238

تعلیقاتی سودمند بر تفسیر، خصوصا در ایضاح نام سرایندگان اشعار مجهول القائل و بیان منابع اصلی شواهد شعری نگارش یافته و دیگر اینکه در آغاز هر جلد فهارسی از آیات و موضوعات و قوافی ترتیب داده شده است. این مزایا به انضمام خاتمه تفسیر طبری، به قلم استاد مصطفی سقّا امتیاز این چاپ را بر چاپهای قبلی مسلّم می‌دارد.

تفسیر طبری از دیدگاه دانشوران‌

برخی از محقّقان علوم اسلامی و متخصّصان معارف قرآنی که خود از اساطین فرهنگ و دانش بوده‌اند، تفسیر کبیر طبری را نفیس‌ترین اثر علمی وی دانسته و درباره آن چنین اظهارنظر کرده‌اند:

ابن خزیمه (م 311) فقیه و محدّث شافعی که او را امام الأئمّه خوانده‌اند، پس از مطالعه دقیق تفسیر طبری و پی بردن به اهمیّت و ارزش آن گفته است:

«تفسیر را از آغاز تا انجام بدقّت نگریستم و دریافتم که کسی داناتر و فاضل‌تر از محمّد بن جریر در روی زمین نیست» 29.

ابن کامل (م 350) که از پیروان طبری بود و در علوم قرآنی، فقه، حدیث، ادبیّات و تاریخ تبحّر داشت، درباره تفسیر طبری چنین اظهارنظر کرده است:

«این تفسیر با شهرتی روزافزون و آوازه‌ای بلند به شرق و غرب عالم اسلام راه یافت و چون مورد امعان نظر دانشمندان آن زمان قرار گرفت، بالاتّفاق آن را برترین تفسیر شمردند» 30.

ابن ندیم (م 385) ادیب و کاتب معروف گفته است:

«ابن جریر را تفسیری است که بهتر از آن را نمی‌توان یافت» 31.

ابو حامد اسفرایینی (م 406) یکی از فقیهان سرشناس اسلام در وصف تفسیر طبری بیان داشته است:

«اگر کسی برای دست یافتن به کتاب تفسیر محمّد بن جریر تا چین سفر کند، کار چندان بزرگی نکرده است 32. خدای تعالی بر من به ادامه مطالعه آن و فایده بردن از آن منّت نهاده است، و من امیدوارم که به اختصار و تهذیب آن توفیق یابم تا به آسانی برای هر کس قابل استفاده باشد». 33