یادنامه طبری صفحه 25

إلی العنبری القاضی فی مسألة الوصایا، تأویل القرآن، الرسالة فی ... واو عمرو، القراءات، المحاورة فی العربیة، شرح کتاب الحزمی و رسالة عمر. می‌گویند معافی را پنجاه و اندی رساله و کتاب در فقه و کلام و نحو و جز آنها بوده و از بهترین کتابهای او کتاب الجلیس و الأنیس است که فضایلی فراوان و اخبار و گزارشهایی نیکو و دل‌پسند و فوایدی دیگر در آن آورده است.

- ابو مسلم کجی را به ابو جعفر طبری در فقه منتسب می‌دارند و او را «جریری» برمی‌شمارند، در حالی که با طبری همسن بوده است. این مطلب را همان ابو الفرج معافی یاد کرده است.» 32

اما باید یادآور شد: به رغم آنکه مذهب جریری پیروان سرسخت و مدافعانی دانشمند برای خود یافت، عاقبت متروک گشت 33 و به دست فراموشی سپرده شد. به هر صورت، طبری به گواهی همه محققان، مذهب ویژه فقهی خود را در کنار مذاهب اربعه اهل سنت بنیاد کرد که سرانجام به مرور زمان پیروان خود را از دست داد.

مسأله عدم صحت انتساب کتاب «بشارة المصطفی» به طبری‌

سزا است قبل از ارزیابی و نقد طبری در مورد علوم قرآنی یادآور شویم که بعضی کتاب بشارة المصطفی را اشتباها به محمد بن جریر طبری منسوب داشتند؛ در حالی که این کتاب از آن ابو جعفر محمد بن علی بن مسلم طبری آملی (متولد 553 قمری) است. این کتاب درباره مقام و منزلت تشیع و درجات شیعه و کرامات اولیاء در هفده جزء تألیف شده چنانکه شیخ حرّ عاملی در «امل الآمل» بدان تصریح کرده است. 34