یادنامه طبری صفحه 251

خلاصه، همانطور که از تتبّعات شعری طبری در تفسیر برمی‌آید، می‌توان به تسلّط اعجاب‌انگیز وی در ادبیّات عربی پی برد و از قدرت شگفت‌آورش در حفظ اشعار شعرای عهد جاهلیّت و اسلام بخوبی آگاه شد. کاربرد شواهد شعری تفسیر طبری در موضوعات مختلف قابل توجّه و اعتناست که ذکر نمونه‌هایی از آنها در هر موضوع لازم به نظر می‌رسد. این نمونه‌ها با ذکر نشانی آنها در تفسیر به شرح ذیل است:

1- تفسیر. در تبیین معنی الفاظ آیات به شعر شعرایی چون لبید بن ربیعة (1/ 62، 108)، نابغه بنی ذبیان (1/ 62، 234، 363) فرزدق بن غالب (1/ 62، 289)، طرفة ابن العبد (1/ 73)، جریر بن عطیة الخطفی (1/ 73، 270، 290، 363)، ابو ذؤیب هذلی (1/ 73)، اعشی بن ثعلبة (1/ 316)، عمرو بن معدیکرب زبیدی (1/ 123)، ذو الرّمة (1/ 123)، کمیت بن زید اسدی (1/ 179)، کعب بن زهیر (1/ 179)، طرماح بن حکیم (1/ 191)، عجّاج (1/ 227، 324)، رؤبة بن العجّاج (1/ 227، 356)، اخطل (1/ 254)، درید بن الصمة (1/ 262)، عمیرة بن طارق (1/ 262)، عبّاس بن مرداس (1/ 317)، قطامی (1/ 317)، ابو النجم عجلی (1/ 356) و مهلهل (1/ 409) استشهاد شده است.

2- قرائت. در بیان وجوه قراءات مختلف به ابیاتی از درید بن زید بن نهد (9/ 17)، حمید (9/ 54)، امرؤ القیس بن عابس کندی (9/ 100)، ابن قیس الرقیات (9/ 100)، ذو الأصبع العدوانی (9/ 100)، توبة بن الحمیّر (3/ 52)، زهیر (3/ 281)، امیّة بن ابی الصلت (5/ 46)، احوص (6/ 65) و دیگران استناد شده است.

3- نحو. در ایضاح اعراب کلمات قرآنی از شاعرانی مانند لبید بن ربیعة (1/ 67)، ابو زبید طائی (9/ 67)، جریر بن عطیّة (4/ 37، 203)، عجّاج (4/ 37)، حمید بن ثور هلالی (4/ 49)، تمیم بن أبیّ بن مقبل (4/ 237)، صخر بن عمرو بن شرید سلمی (4/ 237)، کمیت بن زید اسدی (4/ 238)، قطامی (4/ 244)، نابغه ذبیانی (5/ 277) و ضابئ بن الحارث البرجمی (16/ 181) شاهد مثال آورده شده است.

4- لغت. در مباحث لغوی تفسیر طبری به ذکر شواهدی از اشعار برج بن مسهّر طائی (1/ 58)، عدی بن زید عبادی (1/ 71)، علقمة بن عبدة (1/ 148)، حسّان بن ثابت (1/ 163)، جریر بن عطیّة (1/ 185)، اسود بن یعفر (1/ 195)، امیّة بن ابی الصلت