یادنامه طبری صفحه 257

سیوطی بیان داشته است: «سست‌ترین طریقها به ابن عبّاس، طریق کلبی از ابو صالح از ابن عبّاس است، و هرگاه روایت محمّد بن مروان سدّی صغیر هم به آن منضم شود، سلسله دروغ خواهد بود». 118

اینها مواردی از طرق روایت از راویان ضعیف الاسناد بود که طبری خود به ضعف بعضی از روات در طرق مزبور اشاره کرده و کسانی چون ضحّاک و ابو صالح باذان و کلبی و سدّی را غیر قابل اعتماد دانسته است 119؛ مع الوصف، همانطور که ملاحظه شد، در خیلی موارد به نقل روایت از آنان پرداخته و به عدم وثاقتشان توجّهی روا نداشته است، که این امر از وجود تناقضاتی آشکار در بعد روائی تفسیر طبری حکایت دارد.

2- قصر اسانید روایات. طبری از آنجا که روایات منقول از صحابه و تابعین را در حکم احادیث مرفوع به رسول اکرم (ص) می‌داند، اخباری که در مباحث روائی می‌آورد، از نظر رجال اسناد غالبا به یکی از صحابه یا تابعین ختم می‌شود و کمتر روایتی را می‌توان یافت که سلسله رواتش به شخص پیامبر منتهی گردد. 120 همچنین، با اینکه شیوه طبری در نقل روایات کلّا مبتنی بر ذکر رجال سند بوده، ولی گاهی هم یک یا چند تن از رجال سند حذف گردیده است که نمونه‌های ذیل در این باره قابل ملاحظه است:

«حدثنا ابو کریب، قال: حدثنا ابن ادریس، عن اصحاب التفسیر، قالوا: ...».

«حدّثنی یعقوب بن ابراهیم، قال: حدثنا هشیم، قال: أخبرنا حجاج عمّن حدثه، عن مجاهد، قال: ...».

«حدثنا محمد بن سنان القزّاز، قال: حدثنا ابو عاصم، عن شریک، عن رجل، عن عکرمة، عن ابن عبّاس، قال: ...».

«حدثنا احمد بن اسحاق، قال: حدّثنا ابو احمد، قال: حدثنا سفیان، عن رجل، عن مجاهد ...».

«حدثنی المثنی، قال: حدثنا اسحاق، قال: حدثنی یحیی بن سعید، عمّن ذکره، عن عکرمة، قال: ...».

«حدثنی المثنی، قال: حدثنا الحجاج، قال: حدثنا ابو عوانة، عن المغیرة، عن اصحابه، عن ابراهیم، قال: ...»