یادنامه طبری صفحه 263

مأخذ، ج 1، ص 74، 108، 265، 337، 361، 422 ملاحظه کرد.

______________________________
(91)- بنگرید به تفسیر طبری، بدین ترتیب: 1- شواهد تک بیتی: ج 1، ص 47، 49، 50، 69، 71، 72، 73، 131، 145 و صفحات بسیار دیگر. 2- شواهد دو بیتی: ج 1، ص 48، 61، 73، 316. 3- شواهد چند بیتی: ج 4، ص 179 و ج 6، ص 58. 4- مصراع: ج 1، ص 63، 81، 82، 90، 110، 196، 197، 361، 423.
(92)- بنگرید به تفسیر طبری، ج 1، ص 343 و ج 4، ص 181 و پاورقی آن.
(93)- بنگرید به: تفسیر طبری، ج 1، ص 294- 296 در معنای «منّ و سلوی» و ص 231- 233 درباره «شجرة»، همان درختی که آدم و حوّاء از نزدیک شدن بدان منع شدند. طبری پس از نقل روایات متعدد در معنای این کلمه، سرانجام هر یک از معانی را جایز شمرده و اذعان داشته است که با دانستن معنای این کلمه دانش کسی افزایش نمی‌آید و با ندانستن مفهوم آن زیانی متوجّه کسی نمی‌شود. همین مأخذ، ص 233. نیز در این خصوص، روایات مربوط به اسامی کواکبی که حضرت یوسف (ع) در خواب دیده است، قابل ملاحظه است. همین مأخذ، ج 12، ص 151، 152.
(94)- این الفاظ در اکثر صفحات تفسیر طبری وجود دارد؛ مع الوصف به چند نمونه اشاره می‌شود: ج 5، ص 119، 240، 284 و ج 29، ص 177، 188.
(95)- بنگرید به: تفسیر طبری، ج 18، ص 71، 130.
(96)- رجوع کنید به: تفسیر طبری، ج 2، ص 155 با این جمله: «أخشی أن یکون هذا الشیخ غلط»؛ ج 10، ص 63 با این عبارت: «و أخشی أن یکون هذا الخبر و هما من ناقله فی الأجل ...»؛ و ج 16، ص 15 با این کلام:

«و أمّاما ذکر عن عکرمه فی ذلک، فإنّ الّذی نقل ذلک عن أیّوب هارون، و فی نقله نظر، و لا نعرف ذلک عن ایّوب من روایة ثقات أصحابه».

(97)- بنگرید به: تفسیر طبری، ج 1، ص 332 با این عبارت: «و هذا القول الّذی قاله مجاهد قول لظاهر ما دلّ علیه کتاب اللّه مخالف ...»؛ ج 2، ص 474 با این بیان: «و هذا الّذی ذکر عن الضحّاک لا معنی له فی هذا الموضع ...»؛ و ج 12، ص 233 بدینگونه: «و کان بعض من لا علم له بأقوال السلف من أهل التأویل ممّن یفسّر القرآن برأیه علی مذهب کلام العرب، یوجّه معنی قوله ...، و ذلک تأویل یکفی من الشهادة علی خطئه خلافه قول جمیع أهل العلم من الصحابة و التابعین ...».
(98)- تفسیر طبری، ج 2، ص 472 و ج 12، ص 233.
(99)- معجم الادباء، ج 18، ص 50، 52.

(100)- الفهرست- ابن ندیم، ص 291 و تاریخ بغداد، ج 2، ص 162 و معجم الادباء، ج 18، ص 41، 49، 50، 51، 52، 66 و طبقات المفسّرین- داودی، ج 2، ص 107.

(101)- مناهل العرفان، ج 1، ص 495. زرقانی همین مطلب را در قالب عبارتی کوتاهتر نیز چنین بیان داشته است: «و من مزایاه أنّه حرّر الاسانید و قرّب البعید؛ و جمع ما لم یجمعه غیره، غیر أنّه قدیسوق اخبارا بالأسانید غیر صحیحة ثمّ لا ینبّه علی عدم صحتّها و قلنا إنّ عذره فی ذلک هو ذکر السند فی زمن توافر النّاس فیه علی معرفة حال السند من غیر توقّف علی تنبیه منه». همین مأخذ، ص 497.

(102)- الاتقان فی علوم القرآن، ج 2، ص 595.

(103)- تفسیر طبری، ج 1، ص 295. نیز بنگرید به: تفسیر طبری، ج 1، ص 393، 404، 407، 412 و ج 15،