یادنامه طبری صفحه 27

بودم. او همین‌گونه به راه خود ادامه داد تا به آخر بازاری رسید که «سوق العطش» نام داشت و در کنار مسجد محمد بن جریر [طبری] ایستاد. در آن لحظه طبری سوره «الرحمن» را در مسجد تلاوت می‌کرد. ابن مجاهد مدتی طولانی به قرائت محمد بن جریر گوش سپرد؛ آنگاه برگشت [و به سوی مسجد خود به راه افتاد].

ابو علی طوماری می‌گوید: من به ابن مجاهد گفتم استاد! مردمی را که در انتظار رفتن تو به مسجد هستند رها کردی و آمدی به آوای قرائت قرآن این مرد گوش کنی؟! ابن مجاهد گفت: دست از این سخن بردار! فکر نمی‌کنم خداوند بشری را خلق کرده باشد که بتواند قرآن را بدین‌گونه نیکو [که محمد بن جریر] می‌خواند قرائت کند». 37

کتاب وقف و ابتداء یا الوقف- که قبلا آن را گزارش کردیم و طبری آن را با مهارت خاصی که شرح آن گذشت به امر المکتفی باللّه تألیف کرد- یکی از قراین و شواهد تضلّع طبری در قرائت است که نباید آن را در چنان عصری دست کم گرفت؛ چراکه او توانست وقوفی را، علی‌رغم وجود اختلافات علمای قرائت در مورد آن، در این کتاب مطرح سازد که مجمع علیها و رهیده از هرگونه خلاف باشد. 38

شاگرد او عبد العزیز بن محمد طبری می‌گفت: به خاطر حلاوت و دلچسب بودن تجوید و تلاوت طبری، افراد دور و نزدیک آهنگ او می‌کردند تا به قرائت و تجوید او گوش فرا دهند. 39

ب. تفسیر و سایر علوم قرآنی و اسلامی:

اما در مورد تفسیر و سایر علوم قرآنی کتاب جامع البیان عن تأویل آی القرآن، برای اثبات این حقیقت ما را از هرگونه شواهد و ادله دیگر بی‌نیاز می‌سازد و خود به تنهایی برای تأیید این مطلب که طبری در همه علوم قرآنی دانشمندی متبحر و متخصص بوده، بسنده است. علاوه بر این، محققان و دانشمندان بزرگ- چنانکه در بحث از کتاب تفسیر او خواهیم دید- او و کتاب تفسیرش را به گونه‌ای عجیب ستوده‌اند.