یادنامه طبری صفحه 29

و زیبا بوده و هیچ شبی را بدون قرائت و تلاوت قرآن پشت سر نمی‌گذاشت ... و در تألیفاتش آهنگ آن نداشت که از سوی حاکم یا سلطانی نیازهای مادّی خود را برآورده سازد و یا به دولتمردان تقرب جوید ... [طبری] در شرافت نفس و کمال عفت، نظافت در لباس و اندام، معاشرت دلچسب و شیرین، تفقد از دوستان و نیکرفتاری با آنان، حاشیه‌گوییهای آمیخته به طنز و مزاح ظریف و رقت و لطافت تعبیر در منتهای درجه قرار داشت. 42

پاره‌ای از دانشمندان که در ترجمه احوال و افکار و آثار و گفتارهای طبری مستقلا اثری تألیف کرده‌اند عبارتند از:

- قفطی که در إنباء الرواة می‌گوید کتابی در سیره طبری به نام التحریر فی اخبار محمد بن جریر نگاشته که کتابی است ممتع؛ اما این کتاب مانند پاره‌ای از کتب دیگر او از میان رفته است. 43

- ابو بکر بن کامل که داستانها و گزارشهای مربوط به طبری را مستقلا در کتابی آورده است.

- عبد العزیز بن محمد طبری که او نیز چنین اثری دارد و یاقوت در ترجمه احوال طبری در کتاب معجم الأدباء از این دو کتاب بهره فراوان- بیش از همه مصادر دیگر- برده است. 44

- ابو الحسن احمد بن یحیی بن علی بن یحیی بن ابی منصور منجم که کتاب المدخل إلی مذهب الطبری و نصرة مذهبه را تألیف کرده است. 45

- و ...

نویسندگان دیگر نیز در لابلای کتابهای خود گزارشهای مفصلی درباره طبری دارند که معروف‌تر از همه آنها کتاب معجم الأدباء یاقوت و تاریخ بغداد خطیب بغدادی و جز آنها است.