یادنامه طبری صفحه 314

7. فهم و دریافت او از تاریخ جهان از اقران و پیشینیان تاریخنگار خود، همانند یعقوبی و ابن قتیبه کمتر است.

8. توجه او بیشتر به امور سیاسی و مشکلات داخلی حکومت معطوف است. از این‌رو عنایتی به فتوح و ارتباط با دولتها و سرزمینهایی همانند اندلس، بیزانس، فرنگ و حالات داخلی آنها ندارد. 23

مقبولیّت کار او در نزد مورخان‌

طبری به عنوان شیخ المورخین و بنیانگذار مکتب سنّتی تاریخنگاری بر شیوه حدیث، مورد استقبال مورخین پس از خود قرار گرفت. شاید بتوان گفت تنها مورخ اسلامی که بیش از دیگران مورد استقبال و تقلید مورخان پس از خود واقع شد، اوست.

این ادعا را می‌توان از خلال گفتار مورخان بزرگی همانند مسعودی و ابن اثیر و ابن خلدون، دریافت.

مسعودی در مقدمه کتاب مروج الذّهب و معدن الجوهر گوید: «... و اما تاریخ ابو جعفر طبری که بر کتب دیگر تاریخ برتری دارد و افزونتر از آنهاست، و جامع انواع خبرها و آثار و حاوی اقسام فنون و علوم می‌باشد. این کتاب دارای محسّنات و فواید زیاد است و نفعش به تمام طالبان و پژوهندگان تاریخ و آثار گذشتگان می‌رسد. مؤلف این کتاب فقیه عصر و زاهد و پرهیزگار زمان خود بوده است و علوم فقهاء و دانشمندان شهرها و اخبار محققان سیر و آثار، به وی منتهی گردیده بوده است ...»

نیز ابن اثیر جزری در مقدمه کامل التّواریخ خود نوشته است: «... و ابتدا کردم به تاریخ بزرگ تألیف امام ابو جعفر طبری، زیرا کتاب مذکور در نزد عموم محقّقان مورد اعتماد و در موارد اختلاف محل رجوع می‌باشد ... و من از میان همگی مورخان به طبری اعتماد کردم، زیرا وی از روی حق و صواب در این فن پیشوا و از روی حقیقت و واقع جامع علوم و فنون می‌باشد ... 24» ابن خلدون، او را «مورخ و محدّث امت» می‌نامد و به تیمور می‌گوید: «من به استناد قول طبری، با شما صحبت می‌کنم». 25