یادنامه طبری صفحه 366

مدخل‌

ابو جعفر محمد بن جریر طبری، امام المورخین، یکی از چهره‌های درخشان تمدن و معارف اسلامی است که به حق نامش در جهان تاریخ و تاریخنگاری جاودانه مانده و اثر گرانبهای وی به نام اخبار الرسل و الملوک، روشنگر فصلهایی از زندگی گذشته انسان و سرمشق بسیاری از مورخان در قرنهای متمادی بوده است.

طبری ریشه در طبرستان و ری دارد، اما در بغداد نشو و نما یافته است. در این شهر تاریخی، پیش از وی، زمینه‌هایی فراهم بوده است که او و صدها پژوهشگر نکته‌یاب و تلاشگر دیگر را، در بسیاری رشته‌های علمی، پرورش داده است. شناخت این توانمندی فرهنگی در امر تاریخ‌نگاری، نخستین باب این گفتار است.

بدیهی است که حیات علمی طبری خود نیز ویژگیهایی دارد و وی به عنوان یک انسان مسلمان و ایرانی در بطن فرهنگ جدید و جهانگستر اسلامی با داشتن خصیصه‌های قومی و خاندانی و شخصی در موقعیت‌یابیهای اجتماعی و آموزشی، بالندگی و توانمندی یافته است. آشنایی به تحصیلات و تألیفات گرانبها و ماندگار او که «برآمد فرهنگی» هویت شخصی طبری و برخورد آن با کانونهای علمی رو به گسترش زمان او است باب دوم این بررسی را تشکیل می‌دهد.

ابو جعفر، در مجموعه فرهنگی عالم اسلام، بسان اکثر برآمدگان آن فرهنگ