یادنامه طبری صفحه 381

مدرسان آن دیار طرف بربندد. نام و نشان استادانی که در بصره به طبری آموزش داده‌اند، در تراجم آمده است، معروفترین آنان عبارتند: محمد بن موسی حرشی، عماد ابن موسی غزاز، محمد بن عبد اعلی صنعانی، بشر بن معاذ و محمد بن بشار مشهور به «بندار». اما طبری از بصره نیز پس از مدتی بیرون رفت و خود را به کوفه رساند و در محضر استادان ساکن این شهر، چون هناد بن سری و اسماعیل بن موسی علم حدیث آموخت و در مجلس سلیمان بن خلاد طلجی علم قرائت فراگرفت. در همین شهر ابو کریب محمد بن علای همدانی عالم حدیث، که به خشونت طبع شهرت داشت، زندگی می‌کرد. طبری که در آموختن، تن به هر سختی می‌داد، خود گوید: «با اهل حدیث بر در خانه‌اش رفتم، از دریچه خانه سر درآورد و ما را بدید. اهل حدیث از او مسئلتها و درخواستها نمودند. به آنها گفت: کدام‌یک آنچه را من گفته‌ام به خاطر دارید؟ به یکدیگر نگاه کردند و به من گفتند: تو آنچه از روایات او نوشته‌ای بخاطر داری؟ گفتم: آری. گفتند: از این بپرس. گفتم: «فلان روز فلان روایت را بما گفتی، و روز دیگر هم فلان روایت را». ابو بکر بن کامل می‌گوید: ابو کریب همچنین جواب سؤالات خود را از او پی‌درپی می‌شنید تا به جایی که ابو جعفر در نظرش عظیم آمد و به او گفت: به منزل درآی. بر او وارد گردید و قدر او را با وجود آنکه تازه جوان بود شناخت و به او حق صحبت خود را داد. از این‌رو مردم احادیث را از وی می‌شنیدند. آورده‌اند:

که او بیش از صد هزار حدیث از ابو کریب شنیده است». 25

طبری برای تکمیل معلومات خود و تعلیم آنچه آموخته بود، رحل اقامت در بغداد افکند. در محضر احمد بن یوسف تغلبی به آموختن علوم قرآنی پرداخت. همزمان به فقه شافعی و آموختن آن دلبستگی یافت و در حلقه درس حسن بن محمد صباح و ابو سعید اصطخری که از مدرسان نامدار شافعی بودند شرکت کرد و به مرور پیرو این مذهب شد و بر پایه احکام آن فتوا داد.

ج- عزیمت به سرزمین مصر

این جوینده خستگی‌ناپذیر که می‌دانست هنوز چند تن دیگر از اصحاب امام شافعی و آگاهان به مذهب او به نامهای اسماعیل بن ابراهیم مزنی، ربیع بن سلیمان و