یادنامه طبری صفحه 382

محمد بن عبد اللّه بن حکم و برادرش عبد الرحمن، در مصر اقامت دارند، بار سفر بربست و برای کسب علم عازم وادی نیل گردید. پس از عبور از بیروت و آموختن تلاوت قرآن برحسب قرائت شامیان در محضر عباس بن ولید (مدت هفت شب در مسجد جامع) در سنی بتحقیق کمتر از سی سالگی، وارد فسطاط مصر شد. ورود طبری را به مصر سال 253 ق نوشته‌اند و ابو الحسن سراج مصری ادیب نامور آن روزگار، نخستین کسی است که طبری از محضرش برخوردار شده است. استاد از ابو جعفر جوان در فقه، حدیث، لغت، نحو، شعر و عروض خلیل بن احمد، پرسشها کرد، و چون او را مستعد و مطلع یافت، تعلیم او را پذیرفت. 26

طبری چندین سال در مصر اقامت داشته و از محضر یونس بن عبد الاعلی صدفی در قرائت قرآن سودها جسته آنگاه، از مصر به شام رفت و چندی در آن دیار نیز به تعلیم و تعلم پرداخته تا سرانجام به بغداد بازآمده و در آنجا به مطالعه و تدریس و تصنیف روزگار گذراند.

د- یاد وطن و دیدار یاران‌

در سال 290 ق، به سن 65 سالگی در دوره پختگی و کمال برای دومین بار به یاد آمل، بسوی زادگاه خویش، عزم سفر کرد. اما در این شهر که بیش از 45 سال از آن دور زیسته بود، جز دید و بازدید بزرگان و مشایخ آن دیار و بازماندگانی چند از خویشان و اقوام و باحتمال سروسامان دادن به روستایی که از پدرش به ارث مانده بود، حرکت دیگری از او نوشته نشده است.

ه- بازگشت به بغداد و درگذشت‌

طبری پس از اقامت موقت به بغداد مراجعت کرد و در محله قنطرة البردان سکونت گزید و طالبان و شیفتگان تاریخ و حدیث و تفسیر را آموزش فراوان داد. بسیاری از بزرگان و امیران مفتخر به آمیزش با او بودند، اما ابو جعفر، جز مطالعه و بحث و تألیف از هر کار و وظیفه‌ای دوری می‌جست. مال و منصب را طالب نبود، شاگردان خود را که گاه او را در ارتباط با دیوانیان خلیفگان می‌پسندیدند ملامت می‌کرد، از تربیت فرزندان