یادنامه طبری صفحه 385

ح- چند کتاب دیگر

مختصر الفرائض (به نقل از یاقوت و صفدی)، کتاب المسترشد (به نقل ابن الندیم)، ادب القاضی (به نقل صاحب ریحانة الادب)، تاریخ الرجال من الصحابه و التابعین (به نقل صاحب ریحانة الادب)، المحاضر و السجلات (به نقل صاحب ریحانة الادب)، دلائل النبوة (کسی آن را ندیده است).

ط- کتاب معتبر تاریخی‌

اخبار الرسل و الملوک‌

نتیجه‌گیری‌

ابو جعفر محمد بن جریر طبری در سرزمین طبرستان که تشیع در آن پایگاهی انقلابی و ریشه‌دار داشت، تولد یافت. مذهب نیاکان طبری هر چند به طور دقیق روشن نیست، اما تردید زیادی نمی‌توان داشت که وی در فضای این مذهب، پرورش یافته و برخوردار از اعتقاداتی بر پایه اشراق و عدالت بوده است. وی پس از آموزشهای نخستین خود در آمل، مقدمات علمی را در شهر تاریخی ری که در آغاز شکل‌گیری فرهنگی- اسلامی بود و از همان زمان نیز هواداران مذهب شیعه در آنجا برای خود مدارس و مساجد داشتند 31، به انجام رساند، موقعیت خانوادگی و ثروتمندی پدر، و شور و هیجان دانش‌اندوزی طبری را به قصد حدیث‌آموزی از امام حنبل به مرکز فرهنگ و دانش عالم اسلام، یعنی بغداد کشاند که البته به این خواسته نرسید، ولی متعلم جوان آمل و ری، در بغداد به صورت محقق و کتابخوان، پژوهشگر (با آرامش تمام در حضر) و جوینده (با سلامت نفس و بدن در سفر)، درآمد. بسیار سفر کرد، با بسیاری از بزرگان به مباحثه و مناظره نشست و در تمام رشته‌های علمی زمان خود، به مقام والا رسید.

محدث و فقیه و مفسر و مدرس و اهل نظر و نقد و اجتهاد و رد گردید. هوش و