یادنامه طبری صفحه 41

إِنَّا أَنْزَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِیًّا لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ. 80

ما قرآن را به زبان عربی فروفرستادیم تا شاید خرد خود را در آن به کار گیرید و بیندیشید.

و نیز فرموده است:

وَ إِنَّهُ لَتَنْزِیلُ رَبِّ الْعالَمِینَ نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ عَلی قَلْبِکَ لِتَکُونَ مِنَ الْمُنْذِرِینَ بِلِسانٍ عَرَبِیٍّ مُبِینٍ. 81

قرآن از سوی پروردگار جهانیان به تدریج فروفرستاده شد و روح الأمین آن را بر قلب تو فرود آورد تا با زبان عربی روشن مردم را به عذاب الهی هشدار دهی.

پس باید معانی سخن خدا موافق معانی سخن عرب و ظاهر آن متناسب با ظاهر کلام آنها بوده باشد، اما با این تفاوت که قرآن می‌باید برخوردار از فضیلت و مزیتی نسبت به سایر سخنها و بیانها باشد. 82

ب. ملازمه میان سبک و اسلوب قرآن و تک واژه‌های آن:

طبری در همین مبحث یادآور می‌شود که چون سبک و اسلوب قرآن کریم عربی است باید تک واژه‌های آن نیز عربی باشد. او قبلا برای اثبات این مطلب روایاتی را به عنوان دستاویز سؤال و اشکال مطرح می‌کند که ضمن آنها می‌بینیم واژه‌هایی از قبیل «کفلین»، «ناشئة»، «اوّبی»، و «قسورة» 83 حبشی معرفی شده‌اند.

قریش گفتند: چرا قرآن بر مردی عجمی و عربی نازل نشد؟ خداوند متعال در پاسخ آنها فرمود:

لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آیاتُهُ ءَ أَعْجَمِیٌّ وَ عَرَبِیٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِینَ آمَنُوا هُدیً وَ شِفاءٌ. 84

می‌گفتند: چرا آیاتش از رهگذر تفصیل بیان نشد؟ کتابی به زبان عجمی و پیامبری عرب. بگو: این کتاب برای کسانی که ایمان آورده‌اند مایه هدایت و شفا است.

طبق روایت اخیر، خداوند پس از نزول این آیه در قرآن از هر لغت و زبان واژه‌ای را آورده که از جمله «حِجارَةً مِنْ سِجِّیلٍ»* است، و سعید بن جبیر گفته است «سجیل» فارسی است که از «سنگ» و «گل» تعریب شده است و طبق حدیث أبی میسره و دیگران در قرآن از هر زبان لغت و یا لغاتی وجود دارد. 85