یادنامه طبری صفحه 42

پ. تأویل ناروای طبری درباره گفتار پیشینیان:

و بالاخره، طبری پس از بازگو ساختن این روایات که حاکی از وجود لغات غیر عربی، یعنی معرّبات، در قرآن کریم است می‌کوشد با طرحی نه چندان مطمئن، و بلکه غیر مستند، بدانها پاسخ دهد که هر محقق دقیقی از قبول چنان طرحی گریزان است. طبری بدین‌گونه برای اثبات عدم وجود معرّبات در قرآن کریم پاسخ می‌دهد که فشرده آن این است:

کسانی که با یاد کردن این روایات می‌خواهند وجود معرّبات یعنی واژه‌های غیر عربی را در قرآن اظهار کنند سخنشان با ادعای ما مبنی بر عدم وجود معرّبات در قرآن کریم منافاتی ندارد و گفتار آنها از ادعای ما بیرون نیست! زیرا مدعیان وجود معرّبات در قرآن نمی‌گویند امثال واژه‌هایی که آنها را روایات به عنوان لغات حبشی خاطرنشان ساخته‌اند، قبل از نزول قرآن عربها با آنها سروکار و آشنایی نداشتند و بدانها تکلم نمی‌کردند، تا بگوییم برخلاف ادعای ما سخن گفته‌اند. فقط اینان گفته‌اند این لغت به زبان حبشی معنی‌اش چنین است، یا فلان لغت به زبان عجمی دارای چنان معانی است. ولی منکر آن نیستند که [به اصطلاح، ترادف لغات و هماهنگی چند زبان از لحاظ ضبط و گویش و نیز معنی در قرآن کریم وجود دارد، و در قرآن کریم] کلمات و واژه‌هایی دیده می‌شود که همه نژادهای و امتها- که به زبانهای گوناگون تکلم می‌کنند- در گفتاری با پاره‌ای از این واژه‌ها متفق هستند ... و معنی این سخن، که در قرآن از هر زبان [لغت و یا لغاتی] وجود دارد، با ادّعای ما مبنی بر عدم وجود لغات غیر عربی در قرآن ناسازگار نیست و خدا بهتر می‌داند که در قرآن کریم از هر زبان لغت و یا لغاتی وجود دارد که عرب و غیر عرب متفقا با آنها گفتگو می‌کنند [و وجود این لغات در قرآن کریم نشان می‌دهد که ترادف و هماهنگیهایی در ضبط لغات و معانی آنها در زبانهای ملتهای مختلف دیده می‌شود و فارس و عرب، و حبشی و عرب با همان الفاظ و معانی با هم گفتگو می‌کنند]. 86