یادنامه طبری صفحه 430

إلی ما نقله أبو جعفر شیئا، إلّا ما فیه زیادة بیان، أو اسم إنسان، أو ما لا یطعن علی أحد منهم فی نقله، و إنّما اعتمدت علیه من بین المؤرخین إذ هو الإمام المتقن حقّا، الجامع علما و صحّة اعتقاد و صدقا». الکامل فی التاریخ، جلد اول صص 403.

(104)- «و إلی و آخر هذه السنة انتهی تاریخ أبی جعفر الطبریّ. رحمه اللّه، و رأیت فی بعض النسخ إلی آخر سنة ثلاث و ثلاثمائة، و قیل إنّ سنة ثلاث هی زیادة فیه، و لیس من تاریخ الطبریّ، و اللّه أعلم.»

- همان کتاب، جلد هشتم ص 91.

(105)- همان کتاب، صص 134- 136.

(106)- از آن میان واقعه جنگ جمل است که ابن اثیر می‌نویسد: «من (مؤلف) در تاریخ جنگ جمل جز روایت (ابو جعفر طبری) روایت دیگری نقل نکرده‌ام زیرا او موثق و معتمد بوده، مورخین دیگر روایات را پر از حشو و زوائد کرده و هریکی بمیل خود تصرفاتی نموده‌اند»- ترجمه فارسی عباس خلیلی (تهران، موسسه مطبوعاتی علمی، بی‌تا) 4/ 17.

(107)- از آن جمله مسأله‌ای در فتح شمال افریقا است که ابن اثیر می‌نویسد: «ابو جعفر طبری در حوادث این سال چنین آورده، مسلمة بن مخلد به ایالت آفریقا برگزیده شد و عقبه قبل از او بدان ایالت منصوب شده و شهر قیروان را ساخته بود ولی مورخین دیگر خصوصا اهل مغرب زمین چنین نوشته‌اند که در همین سال عقبة بن نافع به امارت افریقا منصوب و خود شهر قیروان را احداث و بنا کرده و امارت او تا سنه پنجاه و پنج باقی ماند و بعد از او مسلمة بن مخلد به ایالت آن سرزمین رسید و معلوم است مورخین مغرب زمین باوضاع کشور خود داناتر از سایرین هستند (بنابراین روایت آنها اصح است) من هم روایت آنها را نقل و تدوین می‌کنم»، همان کتاب ص 350.

(108)- «مورخان ایران در دوره اسلام» ص 175.

(109)- همان مقاله ص 176.

(110)- مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی (تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب 1352 ش) صص 50- 51.

(111)- همان کتاب ص 3.

(112)- همانجا.

(113)- همانجا.

(114)- همانجا.

(115)- همان کتاب ص 21.

(116)- همان کتاب ص 51.

(117)- برای آگاهی- فیشل (والتر) ابن خلدون و تیمور لنگ، ترجمه سعید نفیسی و نوشین‌دخت نفیسی، تهران زوار (بی‌تا).

(118)- مهدی (محسن) فلسفه تاریخ ابن خلدون، ترجمه مجید مسعودی (تهران، بنگاه ترجمه و نشر دانش کتاب 1358 ش)، ص 173 (پاورقی).

(119)- همان کتاب ص 131.

(120)- همان کتاب ص 175.