یادنامه طبری صفحه 459

نجاشی می‌نویسد: «ابو جعفر طبری، عامی است، او مؤلف کتابی است در ردّ حرقوصیّه که اسناد خبر روز غدیر را ذکر نموده است.» 10

از نشانهای تعصّب شدید طبری که فراتر از تعصّب اهل سنّت است، چیزی است که ذهبی نقل کرده: «ابو الفتح بن ابی الفوارس به یک واسطه روایت می‌کند که او گفت: شنیدم، محمّد بن جریر با ابن صالح اعلم گفتگو می‌کردند، ذکری از علی بن ابیطالب علیه السلام به میان آمد. محمد جریر گفت اگر کسی ابو بکر و عمر را پیشوای هدایت نشناسد، چطور است؟ ابن صالح پاسخ داد چنان آدمی، بدعتگذار است. طبری که این پاسخ را نپسندیده بود، معترضانه گفت: بدعتگذار بدعتگذار، او را باید کشت.» 11

بدون تردید چنین تعصّبات و تندرویها، در جهان اسلام فاجعه آفریده است، زیرا اگر کسی با دلیل و منطق عدم صلاحیّت فرد و یا افرادی را برای زعامت و رهبری جامعه اثبات کند، چرا واجب القتل باشد؟ این‌گونه زیاده‌رویها و خشونتهای خارج از حد و اندازه سبب ایجاد شکاف بیشتر میان مسلمین شده است.

به‌هرحال در مقابل آن نظر مشهور مبنی بر تسنّن طبری، سید محمّد باقر خوانساری با سه دلیل، تشیّع طبری را مطرح می‌سازد، هرچند که برخی، دلایل او را سست دانسته و برای اثبات چنان مدّعایی کافی نشمرده‌اند؛ به‌هرحال استدلال صاحب روضات به قرار زیر است:

1. شهر آمل و به طور کلی منطقه طبرستان، مهد تشیّع بوده و در این باره، سخت‌کوش نیز بوده‌اند بویژه در دوران حکومت آل بویه که حاکمانی شیعی و صاحبان منزلت عظیم بوده‌اند.

2. طبری درباره غدیر خم کتاب نوشته است. 12

3. او پیرو هیچکدام از مذاهب چهارگانه که اهل تسنّن منحصرا از آنها تقلید می‌کنند، نبوده است و تصریح شده که او مذهب مستقلی داشته است. 13

مرحوم مامقانی در ردّ خوانساری می‌نویسد: «اوّلا سخن او در برابر شهادت امثال نجاشی و علّامه حلّی مبنی بر عامّیت او قابل توجّه نیست؛ و ثانیا او تاریخ و عصر حیات طبری را با زمان آل بویه اشتباه کرده و توجّه نفرموده که به روزگار طبری حکومت آل بویه