یادنامه طبری صفحه 460

شکل نیافته بود و آنان بر طبرستان سلطنت نداشته‌اند؛ و ثالثا انحصار مذاهب اهل سنّت بر چهار مذهب معروف فقهی، خیلی پس از وفات طبری، پیش آمده است و به روزگار او چنین انحصاری مطرح نبوده است و رابعا ذکر خبر غدیر دلیل بر تشیّع او نمی‌شود زیرا در حدود چهل و اندی از علمای عامّه که در تسنّن ایشان شکّی نیست، حدیث غدیر را روایت کرده‌اند و چنین نیست که هرکه مطلب حقی را روایت کند، ملتزم به آن هم می‌شود. زیرا گاهی شیطان وسوسه‌گری می‌کند و یک فرد با وصف قبول اصل حدیث، در دلالت و معنی آن مناقشه می‌نماید ...» 14

اینک می‌پردازیم به ذکر مسائلی که طی آنها، سلفی‌گری طبری مبرهن است و در مباحث تفسیری و کلامی برجای مانده از او، شواهدی صریح، در اختیار است.

و قبلا باید یادآور شوم که سلفیّت، ریشه‌ای تاریخی در اسلام دارد و پایه مسلک ایشان بر تحجّر و عدم تعقّل لازم در مورد مسائل عقیدتی و فکری است، آن هم بدین بهانه که فقط در ظاهر عبارتی هر چند تأویل‌پذیر، و یا فقط به این سبب که در سنّت و حدیث آمده، مطرح است.

استاد روحانی می‌نویسد: «سلفی‌گری بر حاکمیّت سنّت بر قرآن استوار است و به عقیده آنها سنّت، قرآن را نسخ می‌کند؛ لیکن قرآن سنّت را نمی‌تواند نسخ کند و از دیگرسو آنان عرض سنّت بر قرآن را ابطال کرده‌اند و بر همین اساس و برخلاف نصّ صریح قرآن، برخی ظواهر را گرفته‌اند و با اینکه آن ظواهر، مخالف قرآن و سنّت بوده، آنها را دربست و بدون تأویل و توجیه پذیرفته‌اند.» 15

در کتاب التبصیر فی معالم الدین می‌نویسد: «سخن پیرامون صفاتی که از طریق خبر آنها را دانسته‌ایم، مثل: خداوند شنوا و بیناست، برای خداوند دو دست است (مائده/ 64)، او دارای وجه و روی می‌باشد (رحمان/ 27) و خداوند می‌خندد، (آنگونه که در حدیث آمده) و او به آسمان دنیا فرود می‌آید (که رسول اللّه (ص) از این معنی خبر داده) و نیز فرموده: قلبی نیست مگر آنکه آن، میان دو انگشت از انگشتان رحمان است، و امثال این صفات و معانی که یا خداوند خود را با آنها موصوف داشته و یا در کلام رسول اللّه (ص) آمده ولی ما حقیقت آنها را درنمی‌یابیم؛ به‌هرحال هیچکس را به سبب اعتقاد به این معانی تکفیر نمی‌کنیم.» 16