یادنامه طبری صفحه 461

ذهبی می‌نویسد: «تفسیر امام طبری پیرامون آیات صفات، پر است از اقوال سلف مبنی بر اثبات آنها بدون نفی و یا تأویل.» 17

حوفی می‌نویسد: «طبری در کل عقاید مذهبی‌اش بر عقیده سلف است که به سنّت متمسک می‌باشند. او در مسئله قدرت عباد، خلق قرآن، ابطال رؤیت در روز قیامت و امثال آن مخالف معتزله است.» 18

رؤیت خداوند

یکی از مسائل و مباحثی که سلفیان به استناد ظاهر برخی آیات مانند «وُجُوهٌ یَوْمَئِذٍ ناضِرَةٌ إِلی رَبِّها ناظِرَةٌ» (قیامة/ 22) و به اتکای بعضی احادیث، بدان عقیده‌مندند، مسئله رؤیت خداوند است.

امامیّه و دیگر مسلمانان این‌گونه آیات را به مشاهده نشانهای حق‌تعالی و رؤیت نعمتهای پروردگاری و امثال آن تأویل می‌کنند. روایات را هم اگر صحیح باشند چنین توجیه می‌نمایند. لیکن سلفی‌ها همین ظاهر را گرفته و معتقدند که خداوند را به چشم توان دید. طبری در تفسیر آیه مورد اشاره پس از نقل روایات و ذکر نظر اصحاب تأویل چنین می‌نویسد: «و اولی القولین فی ذلک عندنا بالصواب، القول الّذی ذکرناه عن الحسن و عکرمه من انّ معنی ذلک: تنظر الی خالقها، و بذلک جاء الاثر عن رسول اللّه (ص)» 19. یعنی شایسته‌ترین دو قول نزد ما و درستترین آنها، همان سخنی است که از حسن و عکرمه نقل کردیم که مراد از آیه، این است که انسانها آفریدگار بهشت را خواهند دید و راجع به این از رسول اللّه (ص) هم حدیث داریم و در تفسیر آیه «لا تُدْرِکُهُ الْأَبْصارُ» (انعام/ 104)، پس از بحثی مفصّل راجع به امکان و یا عدم امکان رؤیت خداوند و نقل کلام اهل تأویل و ذکر احادیث مربوطه، از جمله حدیث مسروق از عایشه، که مسروق پرسیده است ای ام المؤمنین! آیا محمّد (ص) پروردگارش را دید؟

عایشه گفت: «سبحان اللّه از این سخن مو بر بدن انسان راست می‌شود،» آنگاه آیه مزبور را تلاوت کرده است، در پایان چنین می‌نویسد:

«و الصواب من القول فی ذلک عندنا ما تظاهرت به الاخبار عن رسول اللّه (ص) انّه قال: انّکم سترون ربّکم یوم القیمة کما ترون الشمس دونها سحاب ...» 20 یعنی سخن