یادنامه طبری صفحه 462

درست در این باره همان چیزی است که اخبار فراوان از رسول اللّه (ص) در آن زمینه وارد است که فرمود: «شما در روز قیامت پروردگارتان را خواهید دید آن‌گونه که ماه را در شب چهاردهم می‌بینید و همانطور که خورشید را بدون ابر مانع، مشاهده می‌کنید.»

مؤمنان او را خواهند دید ولی چشم کافران از دیدن خداوند محجوب است.

نسبت دادن دست به خداوند

طبری در تفسیر آیه «بَلْ یَداهُ مَبْسُوطَتانِ» (مائده/ 64)، پس از بحثی دراز و نقل قول اهل جدل و اشاره به روایات باب، در پایان به منزله نتیجه‌گیری چنین می‌نویسد: «از بحثهای انجام شده این به دست می‌آید که سخن آنان که «ید» را به معنای نعمت گرفته‌اند، نادرست است. و قول صحیح آن است که دست برای خدا صفت ویژه‌ای است و روایات فراوان از رسول اللّه (ص) در مورد آن وارد است.» 21

نزول بر آسمان دنیا

سلفیه و وهابیان بر این پندارند که خداوند بر آسمان دنیا فرودمی‌آید. عبد اللطیف نواده محمّد عبد الوهاب در کتاب خود به استناد روایاتی می‌نویسد: «خداوند به سماء دنیا نازل می‌شود و می‌گوید آیا استغفارکننده‌ای هست؟ و باز می‌نویسد: «خداوند در روز قیامت به میان مردم خواهد آمد.» 22

ابن تیمیّه که از بانیان عمده سلفی‌گری است بر این عقیده، اصرار و پافشاری داشته است. ابن بطوطه سیّاح معروف که خود در دمشق و مجلس وعظ ابن تیمیّه حضور داشته، چنین می‌نویسد: «از فقهای بزرگ حنبلی‌ها در دمشق، تقی الدین بن تیمیّه بزرگ شام است. او در فنون مختلف حرف می‌زند، لیکن عقل او پاره‌سنگ می‌برد. روز جمعه در مجلس وعظش حضور داشتم. او به پند و موعظه پرداخت و از جمله گفت- «انّ اللّه ینزل الی سماء الدنیا کنز ولی هذا ...» 23. یعنی خداوند بر آسمان دنیا نازل می‌شود، این‌گونه که من پایین می‌آیم. آنگاه یک پلّه از منبر پایین آمد.

و طبری در تفسیر آیه «وَ جاءَ رَبُّکَ وَ الْمَلَکُ صَفًّا صَفًّا» (فجر/ 22)، به استناد حدیث ابن وهب بدون تأویل و توجیه می‌نویسد: معنی آیه این است: موقعی‌که ای محمّد!