یادنامه طبری صفحه 503

در بررسی ویژگیهای نثر قرن چهارم هجری، بیش از همه آثار برجای مانده، ترجمه تفسیر طبری جلوه‌گری می‌کند، زیرا در متون آن دوره، تلفیق چنین وسعت اطلاع و سعه صدری را مشاهده نمی‌کنیم که در حدّ خود زیبا به دیده آید. تا آنجا که براعت، قوّه تحقیق، گسترش دامنه اطّلاع و دقّت‌نظر محمّد بن جریر طبری، به شکل تحسین‌انگیزی ظاهر گردیده است و حسن ذوق و اصالت نظر در استنتاج مطالب و قصص، خواننده را مجذوب می‌سازد و آنچه در سراسر این تفسیر بزرگ، جلب توجّه می‌کند؛ سبک نگارش و اسلوب جمله‌پردازی خاصّ آن است که تقلید یا عبارت‌پردازی ندارد، از ابتذال و دون‌نگری نگارشهای متداول زمان خود نیز دور است، استحکام و استواری شیوه متقدّمان را داراست و از کهنگی ملال‌انگیزی که خواننده از نثرهای مشابه زمان او استشمام می‌کند فارغ است.

درباره شخصیّت و عظمت تفسیر وی، سخنان بسیار گفته‌اند: عبد الرّحمن سیوطی او را «رأس المفسّرین» و از تفسیرش به عنوان «اجلّ التفاسیر و اعظمها» یاد می‌کند و آن را برتر از دیگر تفاسیر می‌داند و می‌گوید حتّی اگر علما هم تشریک مساعی کنند، مانندش را نمی‌توانند تصنیف کنند. 1 خطیب بغدادی او را عالم خبیر به احوال الرجال