یادنامه طبری صفحه 51

وارداتی دلبستگی یافتند و پاره‌ای از آنها را با کاستن بعضی از حروف دگرگون ساختند و سنگینی عجمه را از آنها ستردند و آنها را در اشعار و محاورات و گفتگوهای خود به کار بردند تا به‌سان لغات فصیح عربی درآمدند [و با زبان عربی خویشاوندی یافتند] و عربها از رهگذر آنها بیان و گزارش خود را ارائه می‌کردند، و قرآن کریم بر اساس این حد نازل شد. اگر یک عرب نسبت به این گونه لغات در ناآشنایی بسر می‌برد به منزله جهل و ناآگاهی صریح او نسبت به لغاتی محسوب می‌شد که در زبان دیگران وجود داشت. سخن درست درباره این‌گونه لغات این است که آنها در اصل عجمی و بیگانه از زبان عربی بودند، اما عربها آنها را به کار بردند و به صورت معرّب و دارای رنگ و بوی عربی درآوردند.

بنابراین، لغات یاد شده، با توجه به تعریب آنها واژه‌هایی عربی محسوب می‌شوند.» 93

علی هذا استشهاد طبری در مورد اصالت لغات مزبور در عربیت به آیه‌هایی که قرآن را «عربی» توصیف می‌کند استشهادی سست و مردود می‌نماید که به نظر نگارنده امثال او را سزا نبود اینچنین فتور و سستی را در آراء خویش پذیرا باشند.

ب. بطلان ملازمه میان سبک و اسلوب زبان و تک‌واژه‌های آن‌

طبری کوشیده با تمهید مقدماتی میان سبک و اسلوب قرآن و الفاظ و واژگان آن پیوندی از لحاظ عربیت برقرار سازد. ولی ما قبلا اشارتی داشتیم که سبک و اسلوب هیچ زبانی، با نفوذ پاره‌ای از لغات بیگانه در آن، حیثیت و عنوان خود را از دست نمی‌دهد و ممکن است سخنی دارای سیما و شکل خاصی بوده و به عنوان یک زبان صاحب عنوان و نام به شمار آید و، در عین حال، شماری از واژه‌های بیگانه در آن راه یابند و رنگ آن زبان را به خود بگیرند. سیما و شکل زبان قرآن سیمایی اصیل در عربیت است و این امر مانع از آن نیست که اندکی از بسیار، لغات بیگانه در آن وجود داشته باشد.