یادنامه طبری صفحه 528

شیوه نگارش کتاب ترجمه تفسیر طبری را که در نیمه دوّم قرن چهارم هجری بوسیله برخی علما و فقهای ماوراء النّهر از تازی به پارسی درآمده است همچون دیگر گزاره‌های کلام خدا باید به دو بخش متمایز تقسیم کرد؛ زیرا زبانی را که گزارشگران قرآن در برگرداندن آیات آسمانی به کار می‌برده‌اند از زبان قصّه‌ها جداست. در زبان گزارش دقّت وسواس‌آمیز رعایت امانت 1 بسا که طرز سخن مترجم را از زبان رایج روزگار او دور می‌سازد و به پیروی از نحو قرآن و ترجمه واژه به واژه آیات آن می‌کشاند.

مقدّمه کتاب 2 با حمد حضرت باری آغاز می‌شود و صفت کتاب و وصف ترجمه‌اش در پی می‌آید، با قصّه جمع کردن قرآن، و عدد سوره‌های مکّی و مدنیش، و شمار آیه‌ها و کلمات و حرفهایش. سپس ترجمه سوره فاتحه ذکر می‌شود. ازین پس بنای کار کتاب برآوردن ترجمه آیات هر سوره است و ذکر قصّه‌ها و حکایتهایی که بدان راجع می‌شود.

گفتگو در باب زبان این قصّه‌ها مجالس دیگر می‌خواهد، امّا اینک درباره زبان ترجمه کتاب این موارد قابل ذکر است:

آوردن عبارت «بازگشتیم به قرآن» بعد از ترجمه و تفسیر چند آیه. این مورد در جای جای کتاب دیده می‌شود.