یادنامه طبری صفحه 531

ضمیر آن: أَ یَحْسَبُ الْإِنْسانُ أَلَّنْ نَجْمَعَ عِظامَهُ: همی پندارند مردمان که نه بهم کنیم استخوان او. مجلّد هفتم ص 1960 س 6.

به کار بردن کلمه «مردم» به عنوان اسم جمع- و اغلب با «- ان» جمع- در ترجمه «ناس» عربی: یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُمْ وَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ: یا مردمان بپرستید خداوند شما را آنکه بیافرید شما را و آنکسها که از پیش شما. مجلّد اوّل ص 22 س 3.

به کار بردن مفعول مطلق در برابر مفعول مطلق عربی 8: وَ کَبِّرْهُ تَکْبِیراً: و یاد کن او را به بزرگی یاد کردنی 9. مجلّد چهارم ص 909 س 14.

به کار بردن «آنکی» به جای «آنکه» یا «آنکس که» (به قیاس امروز): بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ یَکْفُرُوا بِما أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْیاً أَنْ یُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلی مَنْ یَشاءُ مِنْ عِبادِهِ:

بدست آنچه خریدند بدان تنهاشان که کافر شوند بدانچه بفرستاد خدای، افزون جستن.

که بفرستد خدای از فضل او بر انکی خواهد از بندگان او. مجلّد اوّل ص 87 س 6، ص 94 س 12 و 15.

به کار بردن یاء بیان شرط: قالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتالًا لَاتَّبَعْناکُمْ: گفتند اگر دانستیمی کارزارستی متابعت کردیمی شما را. مجلّد اوّل ص 263 س 6 وَ لَوْ شِئْنا لَرَفَعْناهُ بِها: و اگر خواستیمی برداشتیمی او [را] بدان. مجلّد سوّم ص 552 س 1.

تکرار ضمیر و به کار بردن ضمیر منفصل به جای متّصل به قیاس امروز: أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ: ایشانند که بر ایشان است درود از خداوندشان و رحمت، و ایشانند ایشان راه‌یافتگان. مجلّد اوّل ص 112 س 9.

تکرار فعل ربطی برای یک مسندالیه: صُمٌّ بُکْمٌ عُمْیٌ فَهُمْ لا یَرْجِعُونَ: کران‌اند، گنگانند، کورانند؛ ایشان نه بازگردند. مجلّد اوّل ص 31 س 17.

حذف فعلهای ربطی: عَلَی الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَ عَلَی الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَی الْمُحْسِنِینَ: بر فراخ‌دست بتوان او و بر تنگ‌دست بتوان او، هزینه بنیکوی واجب بر نیکوکاران. مجلّد اوّل ص 142 س 18.

تفسیر حروف مقطّع قرآن:

از باریک‌ترین و دشوارترین مسائلی که گزارشگران قرآن در بحث از آیات متشابه از