یادنامه طبری صفحه 540

یادداشت‌ها

______________________________
(1)- رجوع شود به: محمّد مهدی رکنی یزدی: نکاتی چند از دقّت مترجمان قرآن مجید؛ مجلّه دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد 2/ 14، تابستان 1357.
(2)- مرجع این جانب ترجمه تفسیر طبری به تصحیح و اهتمام مرحوم حبیب یغمائی است. انتشارات دانشگاه تهران در هفت مجلّد. چاپ سال‌های 1339- 1344.
(3)- رعایت اختصار را برای هر مورد- غالبا- به ذکر یک شاهد بسنده می‌کنیم.
(4)- این نکته در بسیاری از متون تفسیری فارسی قرن‌های نخستین دیده می‌شود. از جمله در: تفسیر قرآن مجید (کمبریج)، تفسیر شنقشی، کشف الاسرار و عدة الابرار میبدی. و نمونه‌های آن نیز بسیار است. توضیح بیشتر را رجوع شود به: محمّد مهدی رکنی یزدی: خصایص دستوری تفسیر کشف الاسرار؛ مجلّه دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد 1/ 8، بهار 1351 صفحه 136- 137.
(5)- این مورد از موارد نادر کتاب است.
(6)- این ویژگی تنها در این کتاب دیده نمی‌شود؛ بلکه به رعایت امانت در ترجمه آیه، بسیاری از مترجمان متون تفسیری کهن پارسی آن را ملحوظ می‌داشته‌اند. رجوع کنید به: تفسیر قرآن مجید (کمبریج)، تصحیح دکتر جلال متینی، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1349، صفحه 214؛ و: تفسیر نسفی، به تصحیح دکتر عزیز اللّه جوینی، جلد اوّل، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، 1353، ص 272- 273.
(7)- استعمال ماضی به جای مضارع یا مستقبل محقّق الوقوع از خصوصیّات آثار فارسی قرون نخستین است- نظم یا نثر. برای آگاهی بیشتر رجوع شود به: محمّد تقی بهار: سبک‌شناسی، چاپ چهارم، جلد اوّل، ص 354؛ محمّد جعفر محجوب: سبک خراسانی در شعر فارسی، تهران، 1345، ص 243- 244؛ همچنین به برخی تفاسیر دیگر فارسی از جمله: تفسیر قرآن مجید، ج 1، ص 156.
(8)- اصلا این تعبیر خود عربی است و از این زبان به زبان فارسی آمده است.
(9)- در حاشیه با این ضبط ذکر شده است: و بزرگ‌دار او را بزرگ‌داشتنی (حاشیه 5).
(10)- تفصیل بیشتر را می‌توان رجوع کرد به: علی اصغر حکمت: حروف مقطّعه قرآنیه یا فواتح سور، مجلّه مهر، سال هشتم، شماره‌های 4 و 5، تیر و مرداد 1331؛ و نیز: دکتر سیّد محمّد باقر حجّتی، پژوهشی درباره قرآن و تاریخ آن، جلد اوّل، صفحه 109- 131.
(11)- که «همه خطها بدادند بر ترجمه این کتاب که این راه راست است». ترجمه تفسیر طبری، جلد اوّل، ص 6.