یادنامه طبری صفحه 570

قرن چهارم هجری دوره واقعی رواج و پیشرفت نثر فارسی است که مصادف بود با حکومت سلسله سامانی بر قسمت بزرگی از نواحی شرقی فلات ایران تا حدود سرزمین ری. این خاندان در تجدید رسوم ایرانی و احیاء استقلال ادبی ایران کوشش بسیار کردند و از راه تشویق مترجمان و نویسندگان به ترجمه و تألیف، موجب ایجاد کتابهای سودمندی به نثر پارسی دری شدند. نویسندگان این دوره تنها به گردآوری روایات و داستانهای باستانی و تاریخ کهن ایران بسنده نکردند بلکه به مسائل متعدّد دیگری از علوم و ادبیات برای تألیف کتب توجّه نمودند که از آن میان مسائل دینی در درجه اول قرار داشت.

دوره سامانی همچنانکه برای شعر پارسی دوره طلائیست، برای نثر نیز دورانی بسیار قابل توجّهست و نتیجه کاری که در آن عهد برای بنیان‌گذاری شعر و نثر پارسی شد چنان مهم و شایسته اعتنا بود که در دوره‌های بعد با همه انقلابات اجتماعی و سیاسی که در ایران رخ داد نه‌تنها اثر آن از میان نرفت بلکه روزبروز نیرومندتر و بارآورتر گردید. وجود تنی چند بازمانده امرای صفّاری در سیستان و رجال بزرگ عصر سامانی مانند خاندان جیهانی و خاندان بلعمی، که هر دو عهده‌دار کارهای سیاسی از قبیل وزارت و دبیری بودند خود مشوّق خوبی برای مؤلّفان در تألیف کتابهایی در زمینه‌های گوناگون علمی و ادبی و تاریخی و ترجمه‌هایی از عربی و امثال این کارها بود. از