یادنامه طبری صفحه 579

«در حال حق جلّ و علا مرغی از دوزخ بفرستاد، و بیامد ... و به منقار در آن سولاخ می‌کرد» ص 92

«خدای تعالی مرآن گرگ به سخن آورد تا به زفان فصیح گفت: معاذ اللّه که ما چنین کنیم ...» ص 770

4- ادغام در کلمات مانند: بتر (- بدتر)، جمنده (- جنبنده)، سختر (- سخت‌تر):

«و دیگر پرسید که بگویید که آن چیست سختر از سنگ؟» ص 38

«گفت: هیچ جمنده‌ای نیست اندر زمین و نه هیچ پرنده‌ای اندر هوا» ص 16

5- قلب در حروف کلمات، مانند: مزغ (- مغز)، کفت (- کتف):

«اما آن درختان که بار آورند ... آن سی دانه تخم بود و مزغ آن خوردن را شاید.»

ص 57

ب- ویژگیهای معنوی کتاب به اختصار

1- خالی بودن کلام از ابهام و تعقید، به گونه‌ای که روش کلام در نثر این کتاب و نیز آثار مشابه در این دوره مبنی بر ایجاز، و گاه مساوات بین لفظ و معنی است، با رعایت وضوح و روشنی معنی و اختصاص و استقرار لفظ در جمله.

2- تضمین و درج اشعار فارسی و عربی- جز در یکی دو مورد- در نثر این کتاب وجود ندارد.

3- جمله‌ها در این اثر، مستقل و پیوسته و کوتاه است: مستقل از آن جهت که معنی خاصّ هر جمله به خود تمام می‌شود. پیوسته، از آنروی که رابطه بین جمله‌ها و قطعات از نظر معنی سست و گسیخته نمی‌گردد و هر جمله در محلّ خاصّ خود با رعایت نظم منطقی و معنوی قرار می‌گیرد. کوتاه از آن نظر که ترکیبات و لغات زینتی در جمله‌ها راه ندارد و ارکان فرعی نیز غالبا بعد از فعل درمی‌آید؛ به همین مناسبت تناسبی خاصّ از حیث اندازه بین جملات و قطعات نثر دیده می‌شود.

4- از آنجا که در نثر این دوره بیشتر توجه به کمال معنی بود از ترکیبات عربی جز آنچه به عنوان جمله معترضه نعتی و وصفی و دعائی پس از ذکر نام پیغمبر (ص) و