یادنامه طبری صفحه 582

ابو جعفر محمد بن جریر طبری از فضلای نامدار قرن سوم هجریست که در تاریخ و تفسیر و فقه و حدیث و سایر علوم زمان دستی بلند داشته است. از آثار معروف وی یکی تفسیریست که بر قرآن کریم نوشته است موسوم به جامع البیان فی تفسیر القرآن. و دیگر تاریخ طبری است، مشتمل بر ذکر وقایع و حوادث عالم از آغاز آفرینش تا زمان تألیف 1. و این هر دو از امهات کتب دینی و تاریخی بشمار می‌رود.

تاریخ طبری دارای خصوصیات و امتیازهای بسیار است، و فواید زیاد از آن می‌توان بازجست. از علوم جغرافیا و ادبیات و تذکره رجال و شرح جلال و شکوه شهریاران و قصص و حکایات بزرگان و عبرت از کار روزگار و وصف ثروت بیکران ملوک، و صدها نکته ارزنده دیگر.

اما آنچه را که در این مجلس شریف من بنده باید از آن سخن بگویم، سبک نثر تاریخ بلعمی است، تصنیف ابو علی محمد بن محمد بلعمی، وزیر ادیب و ادب‌پرور سامانیان که ظاهرا ترجمه آن است و بفارسی نوشته شده، و الحق از آثار نفیس و ارزنده زمان ما به شمار می‌رود.

ولی پیش از بیان سبک نثر این کتاب سزاوار است اشاره‌ای به شیوه کار بلعمی در ترجمه تاریخ طبری بشود که ذکر این نکته با بیان سبک آن نیز گاهی ارتباط تام دارد.

شیوه کار بلعمی در ترجمه تاریخ طبری از جهت اساس کار غالبا بر اسلوب و شیوه