یادنامه طبری صفحه 584

قصیده، و من قصه این قصیده بگویم که قصه او غریب است و سبب او عجیب.»

و نیز در حکایت سیف بن ذی یزن و نشست او بر تخت ملوک یمن گوید: «از زمین حجاز و زمین عرب همه به تهنیت وی آمدند و ایشان را برّ کرد و شاعران را عطا داد، شاعری ... از بنی ثقیف او را مدحی گفته است و از این قصیده محمد بن جریر دو بیت بیش نگفته است و ما تمام او را بگوئیم.» ص 164

همچنین در آغاز کتاب گوید: «هر حدیث که در کتاب محمد بن جریر نبود ما باز نمودیم تا هر که در وی نگرد به آسانی بازیابد». 7

چنانکه اشاره شد تاریخ بلعمی حاوی نکات و فواید بسیار دیگریست که با اندک دقّتی بخوبی بر اهل تحقیق روشن می‌گردد مانند فوائد جغرافیائی و اخلاقی و اجتماعی و قرآنی و روائی و نجومی و دلیری زنان و بیرحمی مردان و وضع مالیاتهای عمومی و دهها نکته آموزنده دیگر. وصفی که از طاق کسری و ایوان مدائن در آن آمده 303 پربها و کم‌نظیر است. از فرش زمستانی بارگاه مشهور به «بهارستان» توصیفی تمام کرده است که کاملتر از آن در جائی شاید دیده نشود 305. قانون وضع خراج را برای کشاورزان بشرح بازآورده، و گفته است قباد پایه آن را نهاد و انوشیروان بکمال رسانید 169. در وجه تسمیه برخی نامها و کلمات اگرچه غالبا بر پایه‌ای علمی و عقلی استوار نیست، نکته‌ها گفته. چون: گل پادشاه یا گلشاهیان 7 و پیشدادیان 19 و بلخ 13 و داراب 71 و بهرام چوبین (شوبین) 180.

درباره فال عجم می‌نویسد: «و عجم را کتابی هست بیرون از این اخبار آن را کتاب فال خوانند.» 233.

واقعه خواستگاری فرخ هرمزد زن‌باره را از آذرمیدخت و کشتن او را بجرم این گستاخی چنانکه آورده، و کین‌توزی ننگین و وحشیانه فرزندش رستم و انتقام‌جوئی او درس عبرتیست که از خواندن آن موی بر اندام آدمی راست می‌گردد 260.

بیان این مطالب ظریف و دقیق و بحث درباره آنها خود موضوع مقاله‌ای مفصّلست و بدفتری جداگانه نیاز دارد که البته باید مورد توجه علاقه‌مندان و اهل تحقیق قرار گیرد.

اکنون باز می‌گردیم به شرح سبک کتاب و شیوه نثر تاریخ بلعمی و مختصات لفظی و معنوی و صرفی و نحوی و لغوی آن و بیان افعال و ترکیبات و اصطلاحات و پیشاوندها و